Dahilde İşlemede Parti, Sarfiyat, Fire ve İhracat Kayıtları Nasıl Eşleştirilir?

İthal girdiyi üretimde kullanıp mamul olarak ihraç eden bir işletmede satın alma, üretim ve dış ticaret kayıtlarının aynı miktar zincirini açıklaması gerekir. Girdinin depoya girmesi, üretime sevk edilmesi ve ürüne dönüşmesi farklı hareketlerdir. Üretim kaybı veya yan ürün de bu zincirin dışında bırakılmamalıdır.

Bu rehber, dahilde işleme izin belgesi hazırlığında ve uygulama takibinde parti, sarfiyat ve ihracat kayıtlarının nasıl ilişkilendirilebileceğini anlatır. Aşağıdaki iç kontrol yöntemi, resmî sarfiyat tablosunun, gümrük işleminin veya taahhüt kapatma incelemesinin yerine geçmez.

Belge kapsamını üretim reçetesiyle aynı şey saymayın

Şirketin teknik reçetesi, belirli ürünü üretmek için öngörülen girdileri anlatır. Dahilde işleme izin belgesi ise kendi kapsamı ve yükümlülükleri bulunan bir belgedir. Teknik reçetedeki her girdinin aynı kapsamda yer aldığı veya fiilî tüketimin otomatik kabul edileceği varsayılmamalıdır.

İlk hazırlıkta girdi tanımı, ölçü birimi, ürün ve belge ilişkisini kurun. Benzer ticari adlarla alınan farklı maddeleri yalnız isimlerinden dolayı tek stok kartında birleştirmeyin. Teknik, muhasebe ve dış ticaret ekipleri hangi ürün kodunun neyi temsil ettiğini ortak bir sözlükte görebilmelidir.

Girdi partisini üretim ve ihracatla bağlayın

İç kayıtta ithalat veya temin referansı, depo hareketi, üretim emri ve mamul partisi birbirine bağlanabilir. Bu yöntem, gümrük mevzuatının her işlem için öngördüğü izleme biçimi olduğu iddiasını taşımaz. Amacı, şirketin kendi miktar açıklamasını kaynak kayıtlarla desteklemesidir.

Bir üretim emri birden fazla girdi partisinden besleniyorsa dağılımı kaydedin. Aynı mamul partisi birden fazla sevkiyatta gönderilmişse bağlantıyı ihracat hareketlerinde sürdürün. Ürün kodu değiştiğinde eski ve yeni kodun ilişkisini silmeyin; kapatma veya mali incelemede geçmiş kayıtların açıklanabilmesi gerekir.

Fiilî üretim kaybını kendiliğinden kabul edilmiş oran saymayın

Varsayımsal olarak 10.000 kilogram girdiden 9.200 kilogram ana ürün, 500 kilogram yan ürün ve 300 kilogram üretim kaybı oluşsun. Miktar toplamı başlangıç girdisiyle eşleşir. Ancak bu aritmetik, kaybın mevzuatta kabul edilen fire olduğu veya yan ürünün vergisel işleminin tamamlandığı anlamına gelmez.

Resmî sarfiyat ve fire değerlendirmesinde ilgili ürün, sektör ve belge koşulları esas alınmalıdır. Ticaret Bakanlığının bilgi bankası farklı sarfiyat ve kapatma kaynaklarını ayrı sunar. Dahilde işleme izin belgesi takibinde şirketin teknik açıklamasıyla resmî işlem için aranan dayanağı birbirine karıştırmayın.

Tecil-terkin araştırmasını stok eşleşmesinden ayrı tamamlayın

DİİB KDV tecil terkin araştırması, temin edilen maddenin hangi işlem ve koşulla teslim edildiğini ayrıca incelemeyi gerektirir. Belgenin bulunması, her satıcının her tesliminde aynı işlemin uygulanacağı anlamına gelmez. Güncel KDV Kanunu, uygulama açıklamaları ve somut tarafların durumuyla mali inceleme yapılmalıdır.

Eski özelgelerde görülen süreleri bugünkü işlem için doğrudan kullanmayın. GİB'in güncel KDV Kanunu metni değişiklik ve yürürlük notlarını gösterir. DİİB KDV tecil terkin için destek dosyanıza yalnız eski bir özelge bağlantısı eklemek yerine güncel kanun ve uygulama düzenine dayanan kontrol soruları hazırlayın.

Depolama ve dışarıda işleme hareketlerini ayırın

Gümrük antrepo rejimi, dahilde işleme ve hariçte işleme farklı rejimlerdir. Ticaret Bakanlığının gümrük rehberi bu ayrımı açıklar. Eşyanın bir depoda bulunmasıyla hangi hukuki rejime tabi olduğu aynı soru değildir. İşlem kaydına fiziksel konum kadar ilgili gümrük hareketini de bağlayın.

Bir ürün işlenmek üzere yurt dışına gönderilecekse hariçte işleme izni araştırması farklı bir işlem akışına ilişkindir. Türkiye'ye alınan girdinin burada işlenmesi için hazırlanan dahilde işleme dosyasını yalnız ülke adlarını değiştirerek kullanmayın. Gümrük antrepo rejimi veya başka seçenek için de yetkili dış ticaret incelemesi ayrı yürütülmelidir.

Açık miktarları ve süreleri düzenli kontrol edin

Üretim tamamlanmadan bütün girdinin mamule dönüştüğünü varsaymayın. Depoda kalan madde, üretimdeki yarı mamul ve sevkiyatı bekleyen ürün ayrı görünmelidir. Stok sayımında bulunan farkı açıklama olmadan tüketim veya fire sütununa taşımak doğru bir kontrol yöntemi değildir.

Belge, ihracat ve kapatma takvimi için ilgili düzenlemedeki süreleri yetkili kişiyle doğrulayın. Ön kontrol tablosunda hangi işlemin hazırlandığını, başvurulduğunu veya sonuçlandığını ayrı kaydedin. Bir başvurunun yapılması, bütün yükümlülüklerin kapandığı anlamına gelmez.

HibeRaporu ile üretim ve dış ticaret ihtiyacını aynı çerçevede görün

Hibe Raporu panelinde üretim ve ihracat faaliyetini açıklayarak şirket için hibe teşvik taraması hazırlığı yapabilirsiniz. Gümrük rejimi, vergi uygulaması ve nakit destek başlıklarının farklı kararlar olduğunu raporda koruyun.

Teşvikler ve ihracat destekleri kataloğunu ilgili resmî kaynaklara ulaşmak için inceleyin. HibeRaporu üzerinden hazırlanacak devlet destekleri raporu, uzmanların değerlendireceği açık miktar, belge ve dönem sorularını düzenleyebilir. Nihai işlemler yetkili kurum ve profesyonellerin incelemesiyle yürütülmelidir.