TEDA Başvurusu İçin Telif, Çeviri ve Yayın Takvimi Nasıl Hazırlanır?

Bir kitabın yabancı dilde yayımlanması, çeviri teslim edildiğinde biten bir iş değildir. Yayım hakkının kimde olduğu, çevirmenin çalışma takvimi, hedef ülkedeki dağıtım modeli ve baskı kararları birlikte yönetilmelidir. Bu halkalardan biri belirsizse destek başvurusu için hazırlanan dosya ile yayınevinin gerçek üretim planı farklı yönlere gidebilir.

TEDA çeviri desteği araştıran yayıncılar için en yararlı başlangıç, kitabın hak zinciri ile yayın takvimini aynı sayfada görmektir. Bu rehberdeki kontrol düzeni editoryal bir hazırlık yöntemidir. Programa başvuru hakkı, güncel kapsam ve teslim yükümlülükleri Kültür ve Turizm Bakanlığının resmî belgelerinden ayrıca doğrulanmalıdır.

Başvuru sahibini ve eserin kapsamını baştan doğrulayın

Bakanlık TEDA'yı Türk kültür, sanat ve edebiyat eserlerinin uluslararası dolaşımını destekleyen çeviri, yayım ve tanıtım programı olarak açıklar. Resmî tanıtım sayfasındaki başvuru sahibi ve eser kapsamı, her ticari çeviri işinin destekleneceği anlamına gelmez. Bir firmanın ürün kataloğunun çevrilmesi ile edebî bir eserin başka dilde yayımlanması aynı başvuru konusu değildir.

İlk incelemede yayıncının faaliyet ülkesi, tüzel kişiliği, hedef dil ve eserin türü için ayrı satırlar açın. Güncel başvuru ekranı, yönerge ve açıklama arasında tereddüt oluşursa başvuru sahibinin durumunu Bakanlığa somut bilgilerle sorun. Eski sayfalardaki teslim yöntemini yeni başvuruya doğrudan taşımayın. Özellikle elektronik işlem ile fiziksel kitap gönderiminin farklı yükümlülükler olabileceğini dikkate alın.

Telif sözleşmesini üretim takvimine bağlayın

Bir kitabın Türkçe basım hakkının bulunması, başka bir ülkede başka bir dilde yayımlanması için yeterli yetkiyi göstermeyebilir. Hak sahibiyle yapılan sözleşmede dil, bölge, süre ve kullanım biçiminin açık olması gerekir. Çevirmenle yapılan anlaşma ise çeviri hizmetinin kapsamını ve teslimini düzenler. Bu iki ilişkinin taraflarını ve işlevini birbirine karıştırmayın.

Dosyada eserin adı farklı alfabelerde geçiyorsa ortak bir eser kodu kullanın. Sözleşmedeki özgün ad, çevrilmiş çalışma adı ve kapak için seçilen ad ayrı alanlarda tutulabilir. Bu basit düzen, aynı eserin birden fazla kitapmış gibi değerlendirilmesine veya yanlış sözleşmenin eklenmesine yol açabilecek karışıklığı azaltır. İsim değişikliğinde önceki sürümü silmek yerine tarihçe tutun.

Çeviri, editörlük ve baskı bütçesini ayrı görün

Varsayımsal bir yayınevi çeviri için 6.000 avro, dil editörlüğü için 1.500 avro ve baskı hazırlığı için 2.500 avro öngörsün. Toplam 10.000 avroluk bu yönetim bütçesi, resmî destek tutarı veya her kalemin uygun gider olduğu yönünde bir açıklama değildir. Örneğin kapsam dışında kalan veya yayınevinin kendi kaynaklarıyla finanse edeceği işler ayrıca belirlenmelidir.

Bir ödeme dilimi çeviri teslimine bağlıysa dosyanın gönderilmesi ile çevirinin editoryal olarak kabulü arasındaki süreyi de hesaba katın. Başvuru sonucu beklenirken yapılan harcamaların nasıl ele alınacağını güncel kurala göre doğrulayın. Destek çıkmaması durumunda kitabın aynı takvim ve baskı adediyle yayımlanıp yayımlanamayacağını gösteren alternatif bütçe hazırlayın.

Yayın takvimini geriye doğru kurun

Hedef yayın tarihinden önce dağıtımcıya bilgi verilmesi, kapak ve tanıtım materyallerinin hazırlanması, son okuma ve dizgi gibi aşamalar vardır. Çevirinin son teslimini yayın günüyle aynı aya koymak, bütün düzeltme payını ortadan kaldırabilir. Her aşamaya sorumlu kişi, beklenen çıktı ve karar tarihi ekleyin. Takvim değiştiğinde bunun başvuru veya destek sözleşmesi bakımından bildirim gerektirip gerektirmediğini kontrol edin.

TEDA çeviri desteği için hazırlanan dosyada, eserin kültürel niteliği ile yayıncının dağıtım planı birbirini desteklemelidir. Genel bir “dünya çapında satış” vaadi yerine hedef dildeki okur grubu, satış kanalı ve tanıtım biçimini açıklayın. Bu, başarılı sonuç garantisi vermez; fakat değerlendirmeye sunulan projenin anlaşılmasını kolaylaştırır.

Kabul sonrası yükümlülükleri başvuru öncesinde okuyun

Destek kararı alındığında başlayan yayın ve raporlama sorumlulukları için ayrı kontrol listesi açın. Eserin yayımlanması, destek görünürlüğü, nüsha veya kanıt teslimi gibi yükümlülükler güncel sözleşme ve program metninden çıkarılmalıdır. Bu rehberde verilen operasyon önerileri, o metinlerde yazılı süre ve adetlerin yerine geçmez.

Çevirmen, hak sahibi veya dağıtımcı değişikliği gündeme gelirse yeni belgeyi eski belgenin üzerine sessizce kaydetmeyin. Değişikliğin gerekçesini ve resmî bildirim durumunu izleyin. Yayın dosyasının son sürümü, başvuruda kabul edilen eserle ve sözleşmedeki taraflarla ilişkilendirilebilmelidir.

Yayın projenizin başka ihtiyaçları için hibe kataloğunu inceleyin; eser ve başvuran koşullarını her programda ayrı okuyun. Katalogdaki durum bilgisini başvuru öncesinde resmî kaynaktan doğrulayın.

HibeRaporu ile kültür projesinin destek haritasını çıkarın

Hibe Raporu panelinde yayıncılık faaliyetini ve proje ihtiyacını tanımlayarak şirket için hibe teşvik taraması hazırlığına başlayabilirsiniz. Bir devlet destekleri raporu oluştururken yayım desteğini, fuar katılımını ve genel pazarlama ihtiyacını ayrı inceleyin. Aynı kitabın farklı işleri tek destek kapsamında kabul edilmeyebilir.

Kitap fuarı planlanıyorsa fuar desteği hesaplama aracını ayrıca inceleyin. TEDA başvurusu ile fuar başvurusunun taraf, gider ve tarih koşullarını birbirine aktarmayın. Hibe ve teşvik danışmanlığı sürecinde amaç, yayınevinin gerçek projesini uygun programla eşleştirmek ve kurumun istediği kanıtları zamanında hazırlamaktır.