Bir iş fikrini iki kişi birlikte geliştirdiğinde görev dağılımı çoğu zaman doğal biçimde oluşur. Biri üretimi, diğeri satışları üstlenir. Destek araştırmasına gelindiğinde ise girişimcinin kim olduğu, başvuruyu hangi işletmenin yapacağı ve ortaklık kayıtlarının nasıl açıklanacağı ayrıca ele alınmalıdır. Ortaklı şirkete hibe çıkar mı sorusu, yalnız ortak sayısından hareketle cevaplandırılamaz.

Hibe Raporu ile yapacağınız ilk uygunluk görüşmesine iş fikrinizi ve ortaklık yapınızı birlikte anlatan bir dosyayla gelebilirsiniz. Bu rehber, girişimci profiline bağlı destekleri araştırırken şirket içindeki bilgileri nasıl düzenleyebileceğinizi açıklar.
İş bölümünü ortaklık kaydıyla aynı şey saymayın
Şirkette günlük işi yöneten kişiyle ortaklık payı veya temsil yetkisi bakımından incelenen kişi aynı olmayabilir. Bu nedenle dosyanıza fiilî görev dağılımını ve resmî kayıtları ayrı bilgiler olarak ekleyin. Satıştan sorumlu olmak, başvuruda aranan ortaklık veya temsil koşulunu kendiliğinden açıklamaz.
Kurgusal örnekte bir kurucu ürünü geliştiriyor, diğeri ilk müşterileri buluyor olsun. Günlük toplantılarda eşit sorumluluk üstlenmeleri mümkündür. Destek incelemesinde kullanılacak pay oranları, yetki ve kurucu bilgileri ise şirket kayıtlarından doğrulanmalıdır. “İşi beraber kurduk” cümlesini bu kayıtların yerine kullanmayın.
Önce hangi destek bileşenini araştırdığınızı belirleyin
İş kurma hibesi araması, farklı kurumların ve farklı dönemlerin içeriklerini bir araya getirebilir. Programın tam adını, destek türünü ve araştırılan bileşenini dosyanızın başına yazın. Yeni işletme hibeleri başlığı altında karşılaşılan her seçenek, aynı ortaklık veya kuruluş koşulunu kullanmayabilir.
KOSGEB'in ortaklık konusundaki güncel açıklamalarında, Girişimci Destek Programı bakımından pay ve temsil şartlarıyla belirli işletme türlerine ilişkin istisnalar birlikte yer alır. İnceleme sırasında genel pay koşulu en az yüzde 50 olarak açıklanırken, dijital şirket ve teknogirişim rozeti bakımından destek bileşenlerine göre farklı istisnalar da belirtiliyordu. Bu nedenle tek bir oranı her işletmeye ve bütün desteklere uygulamayın.
Girişimci profilini şirket uygunluğundan ayrı inceleyin
Kadın girişimci hibeleri araştırmasında girişimcinin profiline ilişkin bir avantaj veya koşul bulunması, işletmenin sektör ve proje şartlarını değerlendirme gereğini kaldırmaz. Genç girişimci hibeleri için de ilgili programın yaş tanımını, esas alınan tarihi ve diğer koşullarını okuyun. Farklı programların aynı yaş sınırını kullandığını varsaymayın.
İki ortaklı bir işletmede hangi kişinin hangi başvuru bakımından değerlendirileceğini açıklığa kavuşturun. Paylar veya temsil düzeni hakkında karar verilecekse ticari ve hukuki etkilerini ilgili uzmanlarla ele alın. Destek araştırmasında amaç, şirketin mevcut gerçeğini doğru açıklamaktır. Kayıtla fiilî durum arasında boşluk bırakmak sonraki incelemeyi zorlaştırır.
Kuruluş öncesi ve kuruluş sonrası yapılacakları ayırın
Şirket kurmadan hibe başvurusu sorusunu araştırırken programın kime, hangi aşamada ve hangi belgelerle başvuru imkânı verdiğini okuyun. Ortakların eğitim, iş fikri veya geçmiş faaliyetlerine ilişkin bilgiler isteniyorsa bunları erkenden hazırlayın. Bir programın yalnız kurulmuş işletmeye yönelmesiyle girişimci adayına yönelik olması farklı hazırlık doğurur.
İlk iş yerimi açarken devlet desteği araştırmasında işyerinin adresi, ekipman, kira ve ilk satış planını destek başvurusunun takvimine bağlayın. Bütün harcamaları yalnız beklenen desteğe dayanarak kararlaştırmak yerine işletmenin kendi ödeme kapasitesini de çalışın. Hibe için iş planı, ortakların kim olduğunun yanında işletmenin nasıl çalışacağını da açıklamalıdır.
| Hazırlık başlığı | Toplanacak bilgi | Açık bırakılmaması gereken soru |
|---|---|---|
| Başvuru sahibi | İşletmenin ve incelenen girişimcinin bilgisi | Hangi kişi hangi kapsamda inceleniyor? |
| Ortaklık | Güncel pay ve yetki kayıtları | Kayıtlar fiilî durumu açıklıyor mu? |
| Faaliyet | Ürün, müşteri ve kayıtlı sektör | İş fikri programın kapsamıyla nasıl ilişkili? |
| Kuruluş | Aşama ve tarih bilgileri | Hangi tarih esas alınıyor? |
| Bütçe | İlk harcamalar ve kaynak planı | Başlangıç nakdi nasıl sağlanacak? |
Destek başlığını gerçek ödeme yapısıyla karşılaştırın
Geri ödemesiz devlet desteği araştıran kurucular, buldukları programın geri ödemeli destek veya finansman bileşeni içerip içermediğini de incelemelidir. Aynı kurumun farklı araçları aynı nakit etkisini yaratmayabilir. Kredi anaparası, faiz desteği ve gider karşılığı ödeme gibi kavramları şirketin bütçesinde açıkça adlandırın.
HibeRaporu program kataloğunda araştırdığınız seçeneğin kaynağını ve koşullarını okuyabilirsiniz. İlk listenizde her programın yanına hangi iş ihtiyacınızla bağlantılı olduğunu yazın. Sırf girişimci profiliniz başlıkla uyuşuyor diye ilgisiz proje alanlarını kısa listeye eklemeyin.
İki ortağın aynı dosya üzerinden görüşmesini sağlayın
İlk toplantıya hazırlanırken ortaklar bilgileri ayrı ayrı yazıp sonra karşılaştırabilir. Kuruluş tarihi, hedef müşteri veya yatırımın başlangıcı için farklı cevaplar veriliyorsa bunları belge üzerinden netleştirin. Örneğin ilk ortak üretimin üç ay sonra başlayacağını düşünürken diğeri makine teslimini altı ay sonrasına planlamış olabilir. Bu fark destek formuna geçmeden önce görünür olmalıdır. Ortak bir takvim, hem proje anlatımının hem nakit ihtiyacının aynı varsayımla kurulmasını sağlar.
Danışmanlık toplantısından önce ortaklar yatırım amacını ve henüz karar verilmeyen konuları birlikte yazsın. Birinin kapasite artışı, diğerinin yeni iş kolu düşündüğü bir durumda tek makine listesi yeterli açıklama sağlamaz. Görüş ayrılığını metinle örtmek yerine karar bekleyen konu olarak belirtin.
Hibe Raporu panelinde şirket profilinizi düzenleyebilir, ardından ekibimizle dosyanızı görüşebilirsiniz. Kadın girişimci hibeleri, genç girişimci hibeleri veya başka bir destek başlığı için araştırma yapıyor olun, mevcut kayıtlarınızı ve iş modelinizi birlikte paylaşın. Hangi seçeneğin neden inceleneceğini ve hangi belgenin tamamlanacağını somutlaştıralım.
Ortaklardan biri ekipmanı kendi adına aldıysa
Örnek bir tasarım atölyesinde iki ortak yer kiralıyor, ancak ilk bilgisayarı ortaklardan biri şirket kurulmadan kendi adına satın alıyor. Bilgisayar atölyede kullanılsa da dosyada alıcı olarak kimin göründüğünü değiştirmeyin. KOSGEB iş kurma desteği araştırılırken şirketin sahip olduğu ekipmanı, ortağın kullanım için getirdiği ekipmanı ve henüz alınacakları üç ayrı grupta gösterin. Ortaklardan biri destek başvuru dosyası hazırlama işini üstleniyorsa diğerinden faturanın tarihini ve alıcı unvanını teyit etmesini isteyin. Bu ayrım yatırım ihtiyacını görünür kılar; harcamanın uygunluğu ilgili program koşullarına göre incelenir.
