Kullanılmış makine yatırım teşviki araştırmasında ilk ayrım, yurt içinden ikinci el alım ile kullanılmış makine ithalatıdır. Güncel yatırım teşvik düzenlemesi yerli kullanılmış makineyi kapsam dışında tutar; ithal kullanılmış ekipmanı ise yatırım konusu, ithalat izni ve diğer sınırlamalarla değerlendirir. Satıcının “teşvike uygundur” açıklaması tek başına kabul veya vergi avantajı sağlamaz.
HibeRaporu ekibiyle makine dosyanızı değerlendirin. Şirket belgelerini ve yatırım ihtiyacını inceleyerek eksikleri belirliyor; başvuru, liste ve revizyon hazırlığı ile sonuç takibinde yanınızda oluyoruz. Bu rehber yatırım teşvik belgesine odaklanır. Başka bir destek programında ikinci el ekipman için duyduğunuz koşulu bu sisteme doğrudan taşımayın.
Yerli ikinci el makine neden ayrı değerlendirilir?
2025/1 sayılı Uygulama Tebliği’nin 9. maddesi, kullanılmış yerli makine ve teçhizatı teşvik belgesi kapsamında değerlendirilmeyen harcamalar arasında sayar. Aynı maddede mevcut makinelerin tamir, bakım ve revizyonuna yönelik giderler de kapsam dışındadır. Bu nedenle ikinci el alımı veya bakım işini yeni makine yatırımı gibi planlamayın.
Ekipmanın yabancı markalı olması, satın alma işleminin ithalat olduğu anlamına gelmez. Hangi satıcıdan, hangi işlemle ve hangi geçmişe sahip makineyi alacağınızı açıkça belirleyin. Dosyada yalnız katalog bulunması, eşyanın yeni olduğunu veya ithal alım koşullarının sağlandığını göstermez.
Teklifte kullanılmış olma durumu belirsizse satıcıdan açıklama isteyin. Model, imal yılı ve kullanım geçmişiyle teklif açıklamasını karşılaştırın. Mevcut bir makinenin yenilenmesi için verilen hizmet teklifini, yeni bir ekipmanın satış teklifiyle aynı satıra koymayın.
İkinci el ithal makine teşviki hangi koşullara bağlıdır?
9903 sayılı Kararın 23. maddesi, orta-yüksek ve yüksek teknolojili yatırım konuları için düzenlenen belgelerde kullanılmış ithal makine teminine imkân tanır. Ancak Ek-4’te belirtilen ekipman bu kapsamda kullanılmış veya yenileştirilmiş olarak temin edilemez. Kullanılmış komple tesis için ayrıca özel hükümler bulunur.
Burada yalnız makinenin ileri teknoloji ürünü olduğunu söylemek yeterli değildir. Düzenlemenin yatırım konusuna ilişkin koşulunu kendi projeniz ve belgeniz üzerinden inceleyin. Makinenin ithal edilebilirliği ile teşvik belgesinde değerlendirilmesi iki ayrı uygunluk sorusudur.
Ayrıca Karar, kullanılmış komple tesis veya kullanılmış makine ve teçhizatın vergi indirimi, makine desteği ve faiz/kâr payı desteğinden yararlanamayacağını belirtir. Dolayısıyla yeni makine için hazırlanan bütün destek hesabını ikinci el seçeneğe kopyalamayın. Kullanılmış ekipmanla ilgili sınırı, şirketin bütün faaliyetleri için genel bir sonuç gibi de yorumlamayın.
Kullanılmış makine ithalat izni nasıl araştırılır?
Ticaret Bakanlığının ithalat açıklamaları, eski, kullanılmış ve yenileştirilmiş eşya ithalinin izne tabi olduğunu açıklar. İşlem yapılacak dönemin Kullanılmış veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin Tebliğini kontrol edin. Yatırım teşvik belgesinin varlığını bütün ithalat izinlerinin yerine geçen belge olarak görmeyin.
İzin araştırması için makinenin GTİP’i, gerçek teknik niteliği ve kullanım durumu belirlenmelidir. İlgili liste ve koşullar ekipmana göre incelenir. Tek bir makine için geçerli açıklamayı bütün ikinci el cihazlara genellemek doğru olmaz. Güncel düzenlemeleri Ticaret Bakanlığının ithalat mevzuatı sayfasından izleyebilirsiniz.
Satıcıyla sevkiyat takvimi kararlaştırılmadan önce hangi kurum işlemlerinin tamamlanacağını netleştirin. Makine yola çıktıktan sonra eksik izinleri her durumda kolayca tamamlayabileceğinizi varsaymayın. Gümrük müşavirinizin incelemesine katalog, ayrıntılı teklif ve mevcut durum açıklamasını birlikte iletin.
Yenilenmiş makine teşvik uygunluğu yeni makineyle aynı mı?
“Revizyonlu”, “yenilenmiş” veya “bakımı yapılmış” gibi satış ifadelerini dosyada açıklığa kavuşturun. Bu ifadeler geçmiş kullanımı ortadan kaldıran resmî bir yeni makine onayı sayılmaz. İlgili düzenlemelerde kullanılmış ve yenileştirilmiş eşya ayrıca ele alınır; ekipmanın gerçek durumunu esas alın.
Satıcıdan makinenin hangi işlemlerden geçtiğini, hangi parçaların değiştiğini ve hangi teknik performansın taahhüt edildiğini sorun. Bu bilgileri ticari karar için de değerlendirin. Bakım geçmişi, yedek parça erişimi ve üretime uyum, teşvik uygunluğundan bağımsız olarak toplam yatırım ihtiyacını etkileyebilir.
Destek hesabınızda uygunluğu doğrulanmamış bir avantajı kesin gelir gibi yazmayın. İlk teklifin ucuz görünmesiyle izin, taşıma, kurulum ve bakım dahil toplam ihtiyacın daha düşük olması aynı sonuç değildir. Karşılaştırmayı aynı teknik kapsam ve aynı maliyet başlıklarıyla yapın.
Kullanılmış komple tesis tek makine alımından nasıl ayrılır?
Uygulama Tebliği’nin 14. maddesi komple tesis taleplerini proje bazında ele alır. Farklı firmalardan toplanan münferit makinelerle bu kapsamda tesis oluşturulamaz. Kapasite artışı oluşturmayan, mevcut hattı tamamlama niteliğindeki makine grupları da kullanılmış komple tesis sayılmaz.
Başvuruda makine ve teçhizatın model ve imal yıllarını gösteren dökümlü fatura veya proforma belgeleri önem taşır. Ayrıca Karar, komple tesisin bulunduğu ülkede ekspertiz ve Bakanlıkça uygun görülme koşullarını düzenler. Dolayısıyla birkaç ekipmanı aynı proformada toplamak, kendiliğinden komple tesis statüsü sağlamaz.
Komple tesis kapsamında Ek-4 ekipmanına ilişkin özel hüküm de vardır: İthali uygun görülen kullanılmış veya yenileştirilmiş ekipman, KDV istisnası ve gümrük muafiyeti sağlanmadan yatırım tutarına dahil edilebilir. Bu hükmü münferit kullanılmış makine alımı için genel izin gibi kullanmayın.
Satın alma öncesi hangi bilgileri dosyalamalısınız?
Aşağıdaki liste şirket içi hazırlık önerisidir; resmî başvuru eklerinin yerine geçmez:
- Yatırımın konusu, belgenin kapsamı ve planlanan satın alma yolu.
- Makinenin teknik işlevi, marka-modeli, miktarı ve imal yılı.
- Yeni, kullanılmış veya yenileştirilmiş olma durumunu açıklayan bilgiler.
- GTİP incelemesi, ithalat izni araştırması ve ilgili kurum açıklamaları.
- Teklifin kapsamı, bakım/yenileme işlemleri ve teslim koşulları.
- Makine için uygulanabilir desteklerin ayrı ayrı kontrol sonucu.
Gümrük dosyasının teknik eşleştirmesi için ithal makine belge rehberini inceleyebilirsiniz. Genel alım sırası ve makine listesi kontrolü ise yatırım teşvikli makine alımı rehberinde açıklanır.
Temsili örnek: İki ikinci el teklif aynı sonucu vermez
Bir işletmenin Türkiye’deki kullanılmış ekipman satıcısından aldığı teklifle yurt dışındaki üretim hattı teklifini karşılaştırdığını düşünelim. Bu tamamen temsili bir örnektir. Her iki teklife de yalnız “ikinci el” yazıp aynı destek hesabını yapmak yerine satın alma yolu, yatırım konusu ve ekipman kapsamı ayrı değerlendirilir.
İthal seçenekte izin ve teşvik koşulları; komple tesis iddiası varsa o statünün şartları araştırılır. Yerli ikinci el seçenek için kapsam dışı hüküm dikkate alınır. HibeRaporu ile uygunluk araştırmasını birlikte yürütün; eksiklerin tamamlanması, dosya hazırlığı ve revizyon takibini planlayalım. Nihai teşvik ve ithalat kararı ilgili kurumlara aittir.