Makine alımı teşviki için önce yatırımın ve satın alınacak ekipmanın belge kapsamını doğrulayın; ardından başvuru, liste onayı ve satın alma işlemlerini doğru sırada planlayın. Yatırım teşvik belgesi, her makineyi otomatik olarak destekli hâle getirmez. KDV istisnası, gümrük vergisi muafiyeti ve varsa diğer destekler, ilgili makine ve yatırım için ayrı koşullara bağlıdır.
Teşvik belgesi ile makine alımı yaparken teknik ihtiyacı satın alma dosyasının başlangıcına koyun. Makine hangi ürünü üretecek, hangi darboğazı giderecek ve mevcut hatla nasıl çalışacak? Bu sorular cevaplanmadan yalnızca tedarikçi teklifindeki toplam bedeli başvuruya taşımak, dosyanın teknik gerekçesini eksik bırakır.
Satın alma sırasını başvurudan önce planlayın
9903 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar, teşvik belgesi müracaatından önce gerçekleşen yatırım harcamalarının belge kapsamına alınmayacağını düzenler. Bu nedenle teklif toplama, sipariş, ödeme, teslim ve fatura tarihlerini ayrı izleyin. Bir başvuru taslağı hazırlamış olmanızla müracaatı kuruma iletmiş olmanız aynı aşama değildir.
HibeRaporu’nda yatırım planınızı ve satın alma dosyanızı birlikte inceliyoruz. Teknik ihtiyaçları, şirket belgelerini ve eksikleri belirleyerek başvuru hazırlığını satın alma takviminizle uyumlu yürütmenize yardımcı oluyoruz. Temel başvuru aşamalarını yatırım teşvik belgesi rehberimizden inceleyebilirsiniz.
Teşvik belgesi proforma fatura ile aynı şey değildir
Proforma fatura veya fiyat teklifi, almayı düşündüğünüz makinenin teknik ve ticari koşullarını karşılaştırmaya yardımcı olur. Bir tedarikçi teklifi kamu kurumunun uygunluk kararı yerine geçmez. Teklifteki ekipmanı, başvuru anlatımı ve makine listesiyle eşleştirin; isim benzerliğiyle yetinmeyin.
Her teklif için aşağıdaki bilgileri bir çalışma dosyasına kaydedin:
- Makinenin teknik adı, modeli ve üretimdeki görevi.
- Miktarı, ölçü birimi ve hedef kapasiteyle ilişkisi.
- Ana makine ile yardımcı ekipmanın ayrı kapsamı.
- Bedelin para birimi, teslim ve ödeme koşulları.
- Kurulum, nakliye, eğitim veya bakımın ayrıca fiyatlandırılıp fiyatlandırılmadığı.
- Ekipmanın yeni veya kullanılmış olma durumu ve tedarik yolu.
Bu liste resmî form değildir; teklifleri aynı temelde incelemek için hazırlanmıştır. Eksik özellikleri tedarikçiden açıklatın. Son teklif değiştiğinde eski dosyanın bütçe ve teknik açıklamalarını da yeniden kontrol edin.
Yerli makine teşvik belgesi listesine nasıl bağlanır?
Yerli tedarikte satın alınacak ekipmanın onaylı listeyle bağlantısı açık olmalıdır. Teknik ad, miktar ve kapasite gibi bilgileri şirketinizin teknik sorumlusuyla doğrulayın. Birden fazla teslim planlanıyorsa önceki alımlarla kalan miktarı aynı kayıtta takip edin.
2025/1 sayılı Uygulama Tebliği, kapsam dışında kalan harcamaları ayrıca düzenler. Ham madde, işletme malzemesi, yedek parça ve mevcut makinelerin tamir-bakım giderlerini yeni makine yatırımıyla aynı değerlendirmeyin. Listeye bir kalem yazılmasıyla o kaleme bütün vergi avantajlarının uygulanması aynı kontrol değildir.
Satıcıyla yalnızca genel belge numarasını paylaşmak yerine hangi liste kalemi üzerinden işlem yapılacağını netleştirin. Faturadaki açıklama, teknik teklif ve teslim kayıtları arasında izlenebilir ilişki kurun. Sonradan açıklama yazmakla işlem öncesindeki bütün eksiklerin giderileceğini varsaymayın.
Makine alımında KDV istisnası ne zaman değerlendirilir?
GİB KDV Genel Uygulama Tebliği, yatırım teşvik belgesi düzenlenmeden önce satın alınan makineler için istisna uygulanamayacağını açıklar. Yalnızca başvurunun yapılmış olması, teslimi kendiliğinden KDV’den istisna hâle getirmez.
Uygulamada yatırım teşvik belgesi, ekli liste ve vergi dairesinden alınan istisna belgesi birlikte değerlendirilir. Makinenin niteliği ve indirim hakkı tanınan işlemlerde kullanımı da önemlidir. Aynı liste satırından yapılan alımlarda miktar sınırı gözetilir. Şirketin başka bir alımında istisna uygulanmış olmasını yeni makine için yeterli kanıt saymayın.
Belgenin temini ve satıcıya ibraz ayrıntıları için teşvikli makine KDV istisna belgesi rehberimize geçebilirsiniz. Vergisel işlemi mali müşaviriniz ve ilgili kurumla somut ekipman bilgileri üzerinden doğrulayın.
İthal makine gümrük vergisi muafiyeti her ekipmanda var mı?
9903 sayılı Kararın 13. maddesi, belge kapsamındaki yatırım malı makine ve teçhizat için gümrük vergisi muafiyetini düzenler. Bununla birlikte Ek-4’teki ekipmanlar için muafiyet sağlanmaksızın yatırım tutarına dahil edilme hükmü bulunur. Dolayısıyla teşvik belgesi kapsamına alınmak ile gümrük muafiyeti aynı sonuç değildir.
İthal ekipmanın teknik tanımı, sınıflandırması ve ilgili liste kaydı birbiriyle uyumlu olmalıdır. Tedarik ülkesini veya ürünün ticari adını tek başına yeterli değerlendirme saymayın. Gümrük müşavirinizle ekipmanın gerçek özelliklerini ve ithalat işlemini inceleyin. Yalnızca teşvik beklentisiyle gümrükteki bütün vergi ve masrafları sıfır kabul ederek nakit planı hazırlamayın.
İkinci el makine teşvik kapsamı nasıl incelenir?
Yerli kullanılmış makine ile kullanılmış makine ithalatını ayırın. Uygulama Tebliğinin 9. maddesinde kullanılmış yerli makine ve teçhizat kapsam dışında düzenlenir. Kullanılmış ithal ekipman ve komple tesis içinse ayrıca ithalat, proje ve sektörel koşullar bulunur. Bu nedenle ikinci el seçeneği yeni makineyle aynı destek varsayımıyla karşılaştırmayın.
Satıcıya ekipmanın geçmiş kullanımını, imal ve model bilgilerini sorun; yeni olduğu varsayılan bir teklifte kullanılmış ekipman bulunmadığını kontrol edin. Komple tesis, tek makine ve mevcut hattı tamamlama seçeneklerini aynı dosya türü olarak görmeyin. Bu ayrıntılar için uygunluk araştırmasını satın alma kararından önce tamamlayın.
Yatırım teşvik makine listesi değişikliği gerektiğinde
Tebliğin 21. maddesi, belge bilgilerindeki değişiklik için gerekçe ve dayanaklarla revizyon talebini düzenler. Tedarikçi, model, miktar veya yatırımın teknik kapsamı değiştiğinde mevcut kayıtla yeni alım arasındaki farkı belirleyin. Hangi işlem için revizyon gerektiğini güncel kurala göre doğrulayın; bekleyen talebi onaylanmış liste gibi kullanmayın.
Temsili olarak, bir üreticinin tek büyük makine yerine iki küçük makine almayı düşündüğünü varsayalım. Toplam bedelin benzer olması, kapasite ve işlevin de aynı olduğu anlamına gelmez. Teknik gerekçe, yerleşim ve finansman planının değişip değişmediğini inceleyin. Kullanılacak son belge sürümünü satın alma sorumlusuna açıkça bildirin.
Teslimden sonra dosyayı kapatmayın
Fatura, ödeme, teslim ve teknik kabul kayıtlarını ilgili liste kalemiyle birlikte saklayın. Eksik teslim, farklı model veya miktar uyuşmazlığı varsa açıklığa kavuşturun. Yatırım teşviki yalnızca satın alma anındaki avantajdan ibaret değildir; yatırımın belge koşullarına uygun gerçekleşmesi de izlenmelidir.
HibeRaporu ekibi makine listesi kontrolü, dosya hazırlığı ve süreç takibinde yanınızda olur. Eksiklerin tamamlanmasını ve gerekli başvuru veya revizyon hazırlığını birlikte yürütürüz. Belge hazırlanması, belirli bir makinenin destekleneceği ya da bütün avantajlardan yararlanılacağı garantisini oluşturmaz.