İthal makine teşvik gümrük işlemleri için makinenin teknik tanımını, GTİP sınıflandırmasını ve teşvik belgesindeki ithal liste kaydını birlikte kontrol edin. Ardından ticari belgeleri ve beyanname bilgilerini aynı ekipmanla eşleştirin. Teşvik belgesinin bulunması, her ithal makineye bütün vergi avantajlarının uygulanacağını veya diğer ithalat koşullarının kalkacağını göstermez.
HibeRaporu ile ithal makine dosyanızı hazırlayın. Şirket belgelerini ve yatırım kapsamını inceleyip eksikleri belirliyor; başvuru, liste ve revizyon hazırlığı ile sonuç takibini yürütüyoruz. Gümrük sınıflandırması ve beyan işlemleri, gümrük müşaviriniz ve ilgili idareyle ayrıca doğrulanmalıdır. Temel satın alma çerçevesini makine alımı teşvik rehberinde bulabilirsiniz.
Teknik tanım dosyası neden ilk adım olmalı?
“Üretim makinesi” gibi genel bir açıklama, eşyanın gerçekten ne olduğunu göstermeye yetmez. Makinenin hangi işlemi yaptığı, kapasitesi, çalışma yöntemi ve beraberinde gelen ekipmanlar açık olmalıdır. Satıcının ticari adıyla teklif üzerinde kullandığı kısa tanımı, teknik açıklamanın yerine koymayın.
Satın alma ekibi, üretim sorumlusu ve gümrük müşaviri aynı teknik dosyayı görmelidir. Ürünün kataloğunu ve teklifini paylaşırken son model değişikliğini de belirtin. Daha önce ithal edilmiş benzer bir cihazın kodunu yeni makineye doğrudan taşımak, özellik farklarını gözden kaçırabilir.
Teknik dosyada işlev, marka-model, miktar, yeni veya kullanılmış olma durumu ve varsa seri numarası bilgilerini izleyin. Seri numarası henüz belli değilse bunu açık işaretleyin; tahmini bilgiyi kesin kayıt gibi yazmayın. Ana makineyle birlikte gönderilen yardımcı ekipmanı da açıklayın.
İthal makine GTİP teşvik uyumu nasıl kontrol edilir?
Ticaret Bakanlığının tarife açıklamaları, Türkiye’de kullanılan GTİP’in 12 rakamlı olduğunu belirtir. Yabancı satıcının verdiği HS kodu, Türkiye’de kullanılacak tam GTİP’in otomatik karşılığı sayılmamalıdır. Kodun makinenin gerçek özellikleriyle uyumunu inceleyin.
Aynı isimle satılan ekipmanların işlevleri farklı olabilir. Örneğin bir cihaz yalnız taşıma yaparken diğeri üretim işlemi de gerçekleştiriyor olabilir. Sınıflandırmayı sırf teklif başlığından çıkarmak yerine teknik belgeleri gümrük müşavirinize iletin. Tereddüt sürüyorsa resmî tarife bilgisi veya Bağlayıcı Tarife Bilgisi imkânını değerlendirin; bu, teşvik onayıyla aynı işlem değildir.
Kayıtlar arasında GTİP farkı bulunduğunda önce hangi bilginin doğru olduğunu belirleyin. Sistemdeki koda uydurmak için eşyanın açıklamasını değiştirmeyin. Teknik tanım değişikliğiyle yalnız kod düzeltmesini ayırın; teşvik listesi ve diğer kayıtlarda hangi işlemin gerektiğini yetkili taraflarla netleştirin.
Teşvik belgesi ithal makine listesi alımdan önce nasıl incelenir?
2025/1 sayılı Uygulama Tebliği’nin 20. maddesi, her makine için alımdan önce E-TUYS üzerinden kullanım kılavuzuna uygun işlem başlatılmasını düzenler. Bu nedenle yalnız genel belge numarasını tedarikçiye veya müşavire iletmekle hazırlığın tamamlandığını düşünmeyin.
İlgili liste kalemini, miktarı ve daha önce gerçekleşen alımları kontrol edin. Aynı satırdan yapılmış önceki ithalat varsa kalan miktarı yeni sevkiyatla karşılaştırın. Bekleyen liste değişikliği talebini, kabul edilmiş kayıt gibi kullanmayın.
Tebliğ, her makine için belirtilen miktar aşılmadığında listedeki tutarın altında veya üzerinde kalan alımlarda liste değişikliği yapılmadan işlem imkânı tanır. Buna karşılık teknik kapsam veya miktar değişimini yalnız fiyat farkı gibi değerlendirmeyin. Revizyon ihtiyacını gerekçesi ve dayanaklarıyla inceleyin.
İthalat dosyasında hangi belgeler karşılaştırılmalı?
Aşağıdaki liste şirket içi hazırlık içindir. Her belge her işlemde aynı şekilde aranmaz; kesin belge kapsamını eşyanın niteliği ve tabi olduğu mevzuat belirler:
- Ticari kayıtlar: Teklif, sipariş veya sözleşme ile ticari faturadaki ekipman tanımı ve miktar.
- Teknik kayıtlar: Katalog, teknik açıklama, model ve varsa seri numarası bilgileri.
- Sevkiyat kayıtları: Taşıma belgesi ve ambalaj/çeki bilgileriyle fiilen gönderilen paketlerin ilişkisi.
- Teşvik kayıtları: Güncel belge, ilgili ithal liste kalemi ve işlemle bağlantılı sistem bilgileri.
- İşleme özel belgeler: Gerekiyorsa izin, uygunluk, menşe veya dolaşım belgeleri ve vergi istisnasına ilişkin kayıtlar.
- Gerçekleşme kayıtları: Gümrük beyannamesi, teslim ve ödeme belgeleriyle muhasebe kayıtlarının bağlantısı.
Bu kontrolün amacı aynı makinenin farklı belgelerde başka miktar veya modelle görünmesini önlemektir. Yabancı dildeki ticari tanımın Türkçe teknik açıklamayla aynı ekipmanı ifade ettiğini doğrulayın. Bir dosyanın adına “teşvikli makine” yazılması, içeriğin uygunluğunu kanıtlamaz.
Gümrük vergisi muafiyeti bütün masrafları kaldırır mı?
9903 sayılı Kararın 13. maddesi, belge kapsamındaki yatırım malı makine ve teçhizat için gümrük vergisi muafiyetini düzenler. Ancak Ek-4’teki ekipmanlar muafiyet sağlanmadan sabit yatırım tutarına dahil edilebilir. Dolayısıyla liste kapsamına girmekle gümrük vergisinden muaf olmak ayrı sonuçlardır.
KDV istisnasını ve diğer ithalat yükümlülüklerini de ayrı değerlendirin. Ticaret Bakanlığının ithalat açıklamaları, serbest dolaşıma girişte ticaret politikası önlemlerinin ve gerekli izin/uygunluk işlemlerinin önemini gösterir. Teşvik belgesini bütün ürün denetimleri yerine geçen belge olarak kullanmayın.
Nakit planında nakliye, sigorta, depolama ve işlem maliyetlerini görünür tutun. Hangi vergi veya masrafın doğacağını somut eşya üzerinden doğrulayın; genel bir “gümrüksüz alım” ifadesiyle bütün maliyetleri sıfırlamayın. KDV belgesi ayrıntıları için teşvikli makine istisna rehberini inceleyin.
Temsili örnek: Bir liste kalemi iki sevkiyatla geliyor
Bir üreticinin aynı liste kalemi kapsamında iki adet makineyi farklı sevkiyatlarla aldığını düşünelim. Bu tamamen temsili bir örnektir. İlk sevkiyatın faturası, modeli ve gerçekleşen miktarı kaydedilir; ikinci sevkiyattan önce kalan miktar ve son teknik teklif kontrol edilir.
İkinci makinenin modeli değişmişse eski kaydı kopyalamak yerine farkın kapsamı incelenir. Yalnız bedel değişmişse ilgili miktar ve tutar hükümleri ayrıca değerlendirilir. İki sevkiyatın toplamını tek teslim gibi göstermek yerine her birinin belgeleri korunur. Bu örnek gerçek müşteri sonucu veya kurum onayı değildir.
Gümrük beyannamesi teşvik belgesi dosyasına nasıl bağlanır?
Beyanname ve ilgili kalemi, teşvik listesindeki ekipmanla eşleştiren bir takip kaydı tutun. Belge numarası, satır bilgisi, makine tanımı, miktar ve teslim durumunu birlikte izleyin. İthalatın tamamlanması, yatırımın bütün uygulama ve tamamlama işlemlerinin bittiği anlamına gelmez.
Farklı model, eksik teslim veya sonradan tespit edilen kayıt hatasında hangi başvuru ve düzeltmenin gerektiğini ilgili taraflarla belirleyin. HibeRaporu ekibiyle ithal makine hazırlığını planlayın; eksiklerin tamamlanması, dosya hazırlığı ve revizyon takibini birlikte yürütelim. Nihai teşvik ve gümrük değerlendirmesi ilgili kurumlara aittir.