Kiralık işyerinde yatırım teşviki araştırırken önce yatırım yerini hangi hakla, hangi süreyle ve hangi faaliyet için kullanacağınızı belgeleyin. Kira sözleşmesinin bulunması, yerin ve bütün harcamaların destek koşullarına uygun olduğunu tek başına göstermez. Programın yer, izin ve gider şartlarını birlikte inceleyin.
HibeRaporu ile yatırım yeri ve belge hazırlığınızı değerlendirin. Şirket belgelerini kontrol ediyor, eksikleri belirliyor ve seçilen programın dosyasını hazırlıyoruz. Başvuru, revizyon ve süreç takibini ekibinizle birlikte yürütüyoruz.
Hibe başvurusunda kira sözleşmesi neyi açıklamalı?
İlk kontrolünüz, sözleşmedeki kiracı ile başvuruyu yapacak işletmenin eşleşmesidir. Şirket adına hazırlanacak bir dosyada yalnız ortağın kişisel kira belgesini görmekle yetinmeyin; kullanım ilişkisinin nasıl kurulduğunu açıklığa kavuşturun.
Adres, taşınmaz bilgisi, kiralanan bölüm ve kullanılacak alanın belgelerde tutarlı olup olmadığını karşılaştırın. Büyük bir binanın yalnız bir katı veya bölümü kiralanmışsa, proje yerleşiminin hangi alanı kullandığı anlaşılır olsun. Yan yana duran iki tesisi aynı yatırım yeri gibi göstermeyin.
Hazırlık dosyanızda kira sözleşmesi ve ekleri, yerin kimliğini gösteren kayıtlar, varsa tahsis veya kullanım belgeleri ile teknik yerleşimi ayrı tutabilirsiniz. Bu öneri resmî evrak listesinin yerine geçmez. Başvuru belgeleri rehberimiz genel dosya düzenini kurmanıza yardımcı olur.
Yatırım yeri kullanım hakkı hangi dönemi kapsamalı?
Programın aradığı kullanım süresini sözleşmenizin başlangıç ve bitişiyle karşılaştırın. Sürenin başvurudan mı, sözleşmeden mi yoksa yatırımın tamamlanması gibi başka bir olaydan mı hesaplandığını belirleyin. Sadece “uzun süreli kiraladık” demek kontrolü tamamlamaz.
Örneğin Kırsal Kalkınma Yatırım Programının güncel uygulama esasları, kiralık yatırım yerleri için kira süresini, sözleşme aşamasındaki noter onayını ve inşai faaliyet içeren projelerde nihai ödeme dosyasındaki üst hakkı şerhini ayrı düzenler. Bu koşulları bütün teşvikler için ortak kural saymayın.
Kendi dosyanızda gereken sürenin dayanağını ve hesabını yazın. Uzatma beklentisi varsa bunu kesinleşmiş kullanım hakkıyla karıştırmayın. Tahsis, kullanma izni veya irtifak belgesi sunuluyorsa ilgili belgenin kendi hükümlerini ayrıca inceleyin.
Kiralık yerde yatırım yapmak kira desteği almak mıdır?
Yatırımın kiralık bir yerde yürütülmesiyle aylık kira bedelinin desteklenmesi farklı sorulardır. Yer kullanımına ilişkin belge, giderin neden desteklenmesi gerektiğini tek başına açıklamaz.
Somut örnek olarak KOSGEB Girişimci Destek Programının resmî açıklaması, bu program kapsamında kira giderlerinin desteklenmediğini belirtir. Aynı açıklamada tadilat ve dekorasyon gibi unsurlar da kapsam dışında gösterilir. Bu sonucu bütün kurumların bütün programlarına yaymayın.
Bütçenizde kira, depozito, düzenleme işleri, makine ve montaj ihtiyaçlarını ayrı gösterin. Her kalemin karşısına programdaki dayanağını veya işletmenizin karşılayacağı kısmı yazın. Faaliyet için zorunlu bir masraf olması, o gideri otomatik olarak desteklenebilir yapmaz.
Kiralık fabrikada makine desteği için alanı ve ekipmanı eşleştirin
Makine tekliflerini toplamadan önce ekipmanın kurulacağı alanı teknik ekibinizle değerlendirin. Yerleşim, giriş ve taşıma imkânı, enerji ihtiyacı ve üretim akışı hakkında hangi bilginin gerektiğini belirleyin. Bu hazırlık, uygun makineyle uygun yerin birlikte planlanmasını sağlar.
İşyeri kiralamasıyla makinenin kiralanmasını da birbirinden ayırın. Kiralık binada işletmenize ait makine kullanmanız, makineyi finansal kiralamayla temin etmeniz veya üçüncü kişinin ekipmanını kullanmanız aynı işlem değildir. Satın alma ve kullanım belgelerini seçtiğiniz yönteme göre düzenleyin.
Kırsal Kalkınma Yatırım Programının sözleşme belgelerinde makine yerleşimi ile bina ve makine uyumuna ilişkin teknik rapor başlığı da bulunur. Bu program özelindeki talebi bütün işletmelere aynı isimde rapor zorunluluğu gibi aktarmayın.
Mevcut üretim kayıtlarıyla planlanan kapasiteyi karşılaştırıyorsanız kapasite raporu rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Kira sözleşmesi izin ve ruhsat kontrolünü tamamlar mı?
Kiralanan yerin planlanan faaliyete uygunluğunu ayrıca araştırın. Mevcut binada daha önce başka bir işletmenin çalışmış olması, sizin yatırımınızın bütün izinlerinin tamam olduğu anlamına gelmez.
Yatırım teşvik uygulama tebliğinin izin ve ruhsat açıklaması, teşvik belgesinin diğer mevzuat gereği alınması gereken belgelerin temini zorunluluğunu ortadan kaldırmadığını belirtir. Bu nedenle teşvik belgesiyle faaliyete ilişkin izinleri aynı onay olarak değerlendirmeyin.
Yapılacak değişiklikleri teknik sorumlu, kiraya veren ve gerekli olduğunda ilgili idareyle açıklığa kavuşturun. Hangi izin veya onayın hangi aşamada gerektiğini kaydedin. Her kiralık yere aynı ruhsat, muvafakat veya şerh listesini uygulamak yerine yatırımınızın gerçek durumunu esas alın.
Taşınma veya sözleşme değişikliği olursa ne yapılmalı?
Yatırım devam ederken farklı bir adrese taşınmayı veya kullanılan alanı değiştirmeyi planlıyorsanız program dosyasındaki bilgileri kontrol edin. Kira sözleşmesini yenilemekle destek dosyasındaki değişiklik işlemini tamamladığınızı varsaymayın.
Yatırım teşvik uygulama tebliğinde belge bilgilerinin değişmesi için gerekçeli ve belgeli revizyon süreci ayrıca yer alır. İşlemin yalnız iletişim bilgisi güncellemesi mi, yatırım yerini etkileyen bir değişiklik mi olduğunu ayırın. Yeni adresin koşullarını kontrol etmeden makine taşımayı destek bakımından sonuçsuz bir işlem saymayın.
Temsili örnek ve son kontrol
Bir işletmenin kiraladığı atölyeye yeni üretim hattı kurmak istediğini düşünelim. Sözleşmedeki alan, teknik yerleşimin tamamını kapsamıyorsa önce bu fark açıklığa kavuşturulur. Ek bir bölüm kullanılacağına ilişkin sözlü beklentiyle başvuru dosyası tamamlanmış kabul edilmez.
Bu örnek gerçek müşteri sonucu değildir. Ön hazırlıkta şu altı soruyu cevaplayın:
- Taraf: Kullanım hakkı başvurucu işletmeyle eşleşiyor mu?
- Yer: Adres, bölüm ve taşınmaz kayıtları tutarlı mı?
- Süre: Programın istediği dönem belgelenebiliyor mu?
- Faaliyet: Yerleşim, izin ve ruhsat kontrolleri tamam mı?
- Gider: Kira ve yatırım harcamaları ayrı incelendi mi?
- Değişiklik: Alan veya adres değişirse izlenecek işlem belli mi?
HibeRaporu ekibiyle yatırım dosyanızı düzenleyin. Belge kontrolü, eksiklerin tamamlanması, dosya hazırlığı ve takipte sizinle ilerliyoruz. Yer kullanımını ve gider kapsamını doğrulamadan olası desteği kesin kazanım olarak değerlendirmeyin.