Engelli çalışan prim teşviki ile engelli işçi çalıştırma yükümlülüğü ayrı kontrollerdir. Kota, işverenin kaç engelli işçi istihdam etmesi gerektiğiyle; prim teşviki ise uygun sigortalı için hangi prim payının karşılanabileceğiyle ilgilidir. Kota yükümlülüğünüz bulunmasa bile koşulları sağlayan engelli istihdamı için destek gündeme gelebilir. HibeRaporu’nun istihdam belgeleri ve destek değerlendirme hizmeti, bu ayrımı dosyanızda netleştirip eksiklerin tamamlanmasına yardımcı olur.
Engelli istihdamı işveren şartları nasıl ayrılır?
İlk dosyada istihdam yükümlülüğünü, ikinci dosyada çalışan bazındaki prim desteğini inceleyin. İki kontrol aynı personel bilgilerini kullanabilir; ancak birinin olumlu sonucu diğerini otomatik tamamlamaz. Teşvikin bordroya yansıması, kota açığınızın kalmadığının kanıtı değildir.
Bu yazı özel sektör işverenlerinin hazırlığına odaklanır. Kamu işyerlerine ilişkin farklı oran ve hükümleri özel sektör hesabınıza taşımayın. Başlangıçta işverenin niteliğini, işyerlerini, çalışanların görevlerini ve kayıtların hangi döneme ait olduğunu belirleyin. Genel çerçeve için çalışan profili ve işyeri şartları rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Kota yükümlülüğü hangi işyerlerinde doğar?
İŞKUR’un açıklamasına göre elli veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işyerlerinde yüzde üç oranında engelli işçi çalıştırma yükümlülüğü bulunur. Tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerleri bakımından eşik 51 olarak açıklanır. Hesabı yalnız şirketin tek bir şubesindeki görünen personel sayısıyla bitirmeyin.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 30. maddesi, aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işveren için toplam işçi sayısının esas alınacağını düzenler. Kısmi süreli çalışanların çalışma süreleri dikkate alınarak tam süreliye dönüştürülmesi ve kesirlerin değerlendirilmesi de ayrıca açıklanır. Bu nedenle bordrodaki satır sayısıyla doğrudan yüzde üçü çarpmak her durumda doğru sonuç vermez.
Önce hesaba esas kapsamı belirleyin, sonra mevcut engelli istihdamıyla yükümlülüğü karşılaştırın. Yer altı ve su altı işleri için kanundaki özel sınırlamaları da dikkate alın. Çalışanın mesleğine ve durumuna uygun işte istihdamı, yalnız teşvik hesabının ötesinde çalışma düzeninin bir parçasıdır.
Yükümlü olmayan işveren de destek alabilir mi?
İş Kanunu’nun 30. maddesindeki düzenleme, kontenjan fazlası engelli çalıştıran ve yükümlü olmadığı halde engelli istihdam eden işverenleri de kapsar. Bu işverenlerin uygun çalışanlar için prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin tamamı bakımından destekten yararlanması mümkündür.
Dolayısıyla “elli çalışana ulaşmadığımız için bu teşviki inceleyemeyiz” yaklaşımıyla dosyayı kapatmayın. Buna karşılık bir engelli çalışan istihdam etmek de destek koşullarının tamamlandığını tek başına göstermez. Çalışanın statüsü, ilgili kayıtlar, bildirim ve prim ödeme koşulları birlikte doğrulanmalıdır.
Başka istihdam uygulamalarındaki önceki altı aylık çalışan ortalaması veya yaş koşullarını bu desteğin şartıymış gibi eklemeyin. Her teşvikin kendi dayanağını kullanın; aynı personel için farklı seçenekler inceleniyorsa sonuçları ayrı kaydedin.
Prim desteği ücretin hangi bölümünü karşılar?
SGK’nın güncel açıklaması, engelli sigortalının prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hisselerinin tamamının karşılanmasını belirtir. Buradaki “tamamı” ifadesi, çalışanın ücretinin veya bütün bordro maliyetinin karşılanacağı anlamına gelmez.
Çalışanın bildirilen kazancı alt sınırın üzerindeyse, yüksek ücretin bütün prim etkisini otomatik olarak destek kapsamına almayın. Sigortalı payını, işverenin ödemesi gereken kalan tutarı ve diğer bordro kalemlerini ayrı gösterin. Net ücret üzerinden yaklaşık bir teşvik yüzdesi üretmek gerçek tahakkuku açıklamaz.
SGK, ilgili beyannamenin veya prim ve hizmet belgesinin yasal süresinde verilmesini ve primlerin ödenmesini şartlar arasında sayar. Kanun da sigortalı payı ile karşılanmayan işveren payının ödenmesini düzenler. Olası uygunluk bilgisini, bildirime ve ödeme kaydına yansımış sonuçtan ayrı izleyin.
Engelli personel teşvik belgeleri nasıl düzenlenir?
Hazırlık dosyanızda aşağıdaki kayıt gruplarını karşılaştırabilirsiniz. Bu liste şirket içi kontrol önerisidir; her olay için değişmez bir resmî başvuru evrakı listesi değildir:
- Statü ve kurum kayıtları: Engellilik durumunu doğrulayan geçerli kayıtlar ve İŞKUR işlemleriyle ilgili belgeler. Süreli kayıt varsa geçerlilik durumunu ayrıca kontrol edin.
- İstihdam bilgileri: İşe giriş, işyeri sicili, sözleşme, görev ve çalışma düzeni. Görev açıklamasının gerçek işle uyumlu olmasını sağlayın.
- Kota çalışma dosyası: Aynı ildeki ilgili işyerleri, hesaba esas çalışan kapsamı, yükümlülük ve mevcut istihdamın karşılaştırması.
- Bordro ve bildirim: Prim günü, prime esas kazanç, kullanılan teşvik bilgisi ve son geçerli beyan kaydı.
- Tahakkuk ve ödeme: Destek uygulamasının ilgili çalışan ve döneme ait sonuçlarıyla ödeme durumunu eşleştiren kayıtlar.
İŞKUR, yükümlü olunan engelli işçilerin Kurum aracılığıyla sağlanacağını açıklar. İşe alım ve kayıt sürecini ilgili birimle doğrulayın. Sağlık ve personel belgelerini gereksiz kopyalarda çoğaltmadan, inceleme için gereken kayıtlarla çalışın.
Engelli istihdam teşvik bordrosu nasıl kontrol edilir?
Çalışan kodunu, sicili ve hizmet ayını aynı kayıtta buluşturun. Ardından bildirilen prim günüyle kazancı ve teşvikin hesaplandığı kapsamı karşılaştırın. Uygun görülen personelin yanlış sicilde veya farklı ayda değerlendirilmesi sonucu değiştirebilir.
Tanımlama veya sorgulama ekranında görünen kapsamı, son onaylı tahakkukla aynı sonuç gibi sunmayın. Eksik gün, işe giriş veya çıkış, ek ve iptal bildirimleri varsa son durumu bordro sorumlunuzla kontrol edin. Ayrıntılı yöntem için SGK teşvik raporu ve bordro karşılaştırması rehberini kullanabilirsiniz.
Temsili örnek: Aynı destek, farklı kota dosyası
İlk işletmenin kota yükümlülüğü bulunmadığını, ikinci işletmenin ise hesaplanmış kota açığı olduğunu varsayalım. İkisi de kayıtları uygun birer engelli çalışan istihdam etsin. İlk işletme bakımından yükümlülük bulunmaması, prim desteğini incelemeyi engellemez. İkinci işletme ise işe alımın kota açığını ne ölçüde karşıladığını ayrıca hesaplamalıdır.
Her iki işletmede de destek uygulanabilecek sigortalı ve dönem için bildirim ile ödeme koşulları kontrol edilir. İkinci işletmenin bordrosunda teşvik görülmesi, başka işyerlerinden kaynaklanan bütün kota yükümlülüklerini kendiliğinden kapatmaz. Bu senaryo gerçek müşteri sonucu veya teşvik onayı değildir.
Dosyanızı düzenli takip edin
Her ay kota değerlendirmesini, çalışan statüsünü ve bordroya yansıyan uygulamayı kendi dayanaklarıyla güncelleyin. Önceki ayın olumlu kontrolünü, yeni işe girişler veya kayıt değişiklikleri sonrasında tekrar inceleyin. Belirsiz kalan konuları kesin tasarruf olarak bütçeye eklemeyin.
HibeRaporu ekibiyle istihdam belgelerinizi birlikte değerlendirebilir, eksikleri tamamlayıp uygun desteklerin hazırlık ve sonuç takibini yürütebilirsiniz. Beyan ve düzeltme işlemlerini yetkili mali sorumlunuzla koordine edin. Hizmetimiz kurum onayı veya belirli bir tutarda tasarruf garantisi oluşturmaz.