Yurt dışında proje üstlenen bir yüklenici için sözleşme bedelinin yüksek olması, işin başında yeterli nakit bulunduğu anlamına gelmez. Avans, ekipman siparişi, sahaya sevkiyat ve hakediş tahsilatı farklı tarihlerde gerçekleşir. Finansman görüşmesine yalnız toplam sözleşme bedeliyle gitmek, bu tarihler arasındaki kaynak ihtiyacını açıklamakta yetersiz kalabilir.
Bu rehber, yurt dışı müteahhitlik finansmanı hazırlığında borçlu, yüklenici ve proje alıcısı rollerini ayırmayı anlatır. Türk Eximbank'ın uluslararası proje kredileri, alıcı kredisi niteliğinde bir mekanizma olarak açıklanır. Dolayısıyla yüklenicinin kendi işletme kredisi ihtiyacıyla yabancı alıcının finansmanı aynı işlem olarak değerlendirilmemelidir.
Finansmanı kimin talep ettiğini açık yazın
Bir projede sözleşmeyi yapan yüklenici, işi satın alan kuruluş, kredi borçlusu ve garantör farklı taraflar olabilir. İlk sayfada bu ilişkileri gösteren bir taraf listesi hazırlayın. Ticari sözleşmedeki ödeme sorumlusuyla kredi dokümantasyonundaki borçlu arasındaki ilişki açıklanmalıdır. Aynı grubun şirketleri olmaları bile rollerin kayıtsız biçimde birleştirilmesini haklı çıkarmaz.
Yurt dışı müteahhitlik finansmanı araştırılırken bankayla erken görüşmek yararlıdır. Türk Eximbank'ın ürün açıklaması, olası ihracat sözleşmesi ve proje kapsamında iletişime geçilmesini, kredi başvurusunun sözleşme imzalanmadan önce yapılmasını tavsiye eder. Bu aşamada alınan ön bilgi bir kredi taahhüdü değildir; ticari metne hangi finansman varsayımlarının yazılabileceğini anlamaya yardımcı olur.
Türk mal ve hizmet içeriğini kalem bazında gösterin
Projenin bütün tutarını Türkiye'den yapılacak ihracat gibi kabul etmeyin. Türkiye'den sağlanacak mal ve hizmetler, üçüncü ülke tedariki ve proje ülkesindeki yerel giderler ayrı izlenmelidir. Bankanın ürün açıklaması, finansman tutarının Türk içeriği ve ilgili koşullar üzerinden değerlendirilmesini ele alır. Toplam proje bütçesiyle bu değerlendirmenin tutarı farklı olabilir.
İçerik tablosunda ürün veya hizmet tanımı, tedarik kaynağı, sözleşme bedeli ve teslim zamanı yer alsın. Kur farkı veya sipariş değişikliği olduğunda finansman varsayımını da güncelleyin. Bu çalışma resmî fizibilite gereksinimlerinin yerine geçmez; proje içeriğinin farklı sürümlerde tutarlı kalmasına yardımcı olur.
| Proje kaydı | Temel kontrol | Nakit planındaki karşılığı |
|---|---|---|
| Türk mal ve hizmetleri | Tedarik ve ihracat içeriği | Üretim ve sevkiyat gideri |
| Yerel işler | Proje ülkesindeki kapsam | Saha işletme gideri |
| Hakediş | Onay ve kabul koşulu | Beklenen tahsilat tarihi |
| Teminat | Lehtar, vade ve çözülme şartı | Limit ve komisyon ihtiyacı |
İşin yapılmasıyla hakedişin onayını ayırın
Varsayımsal bir projede ekipmanın üçüncü ayda teslim edildiğini, kabulün dördüncü ayda ve ödemenin beşinci ayda gerçekleşeceğini düşünün. İşletmenin finansman ihtiyacı sevkiyat gününde sona ermez. Hakedişin hangi tarafça onaylanacağı ve hangi belgelerle ödemeye sunulacağı ticari ve finansal dokümanlarda tutarlı olmalıdır.
Onay gecikmesi için alternatif nakit tablosu hazırlayın. Bir ay gecikme halinde sahadaki personel, kira ve güvenlik giderleri sürüyorsa bunları bütçeye ekleyin. Proje alıcısının “iş tamamlanınca öderiz” açıklamasını, açık tarih ve kabul mekanizması olmadan kesin tahsilat olarak değerlendirmeyin.
Teminat mektubunu nakit krediyle aynı işlevde görmeyin
İhale, avans veya sözleşme yükümlülükleri için gereken teminatların her biri farklı riskleri karşılayabilir. Teminat mektubu limiti sağlanması, yüklenicinin üretim giderlerini ödeyecek nakde de sahip olduğu anlamına gelmez. Banka görüşmesinde nakit finansman, gayrinakdî limit ve olası sigorta ihtiyacını ayrı başlıklar halinde açıklayın.
Spesifik ihracat kredi sigortası veya sevk öncesi ihracat sigortası gibi seçenekler araştırılıyorsa hangi riskin ve hangi dönemin kapsamda olduğu güncel ürün koşullarıyla incelenmelidir. Finansman sözleşmesinin varlığını bütün ticari ve politik riskleri ortadan kaldıran bir unsur gibi sunmayın.
Şirket statüsünü ürün adıyla eşleştirin
Eximbank DTŞ kredisi ifadesiyle yapılan araştırmalarda eski ürün açıklamaları veya farklı kısaltmalarla yazılmış kaynaklar görülebilir. Dış ticaret yapan herhangi bir şirketi özel statülü dış ticaret şirketi kabul etmeyin. Ticaret Bakanlığının özel statülü şirketlere ilişkin güncel sayfası ve bankanın güncel ürün teyidi birlikte kullanılmalıdır.
Bir Eximbank DTŞ kredisi bilgisini eski dosyadan kopyalamak yerine ürünün güncel adını, kimlerin yararlanabildiğini ve başvuru kanalını bankadan doğrulayın. İhracata hazırlık kredisi, sevk öncesi ihracat kredisi ve alıcı kredisi farklı ihtiyaçlarla ilişkilidir. Seçim, şirket statüsü kadar işlemin yapısına da bağlıdır.
Projenin finansman araçlarını karşılaştırmak için kredi ve finansman kataloğundaki resmî bağlantıları takip edin. Katalogdaki durum bilgisini başvuru öncesinde resmî kaynaktan doğrulayın.
Hibe Raporu ile finansman haritasını hazırlayın
HibeRaporu paneline faaliyet ve proje bilgilerinizi girerken ihtiyaç tutarını kullanım amacıyla birlikte açıklayın. Şirket için hibe teşvik taraması sonucunda kredi, kefalet ve hibe seçeneklerini ayrı değerlendirin. Farklı mekanizmaların tutarlarını tek bir kesin kaynak toplamında birleştirmeyin.
Hibe Raporu hizmetleri üzerinden hazırlanan devlet destekleri raporu, bankaya sorulacak soruları ve kurum koşullarına bağlı noktaları düzenleyebilir. Nitelikli bir hibe ve teşvik danışmanlığı çalışması, proje takvimini finansman gerçekleriyle eşleştirerek karar vermeyi kolaylaştırır; kredi tahsis kararının yerine geçmez.
Kaynaklar ve güncellik
Kaynak listesi 11 Kasım 2026 tarihli taslağa aittir. Erişim kontrolü, kaynağın bütün hükümlerinin güncellik onayı değildir; başvurudan önce yürürlükteki sürüm ve ilgili dönem doğrulanmalıdır. Aşağıdaki bağlantılardan güncel metni ve eklerini inceleyin. Sayısal örnekler ayrıca belirtilmedikçe tamamen varsayımsaldır.
