Yerli malı belgesi, satın alacağınız ürünün yerliliğini belgelendirir; tek başına şirketinize hibe verilmesi anlamına gelmez. Yerli malı belgesi teşvik ilişkisi, seçilen programın hangi ürünü, hangi belgeyle ve hangi aşamada kabul ettiğine göre kurulur. Üreticinin belgesini, alıcının destek başvurusunu ve faturayı aynı dosyada eşleştirmek gerekir. HibeRaporu ile destek uygunluğunuzu değerlendirirken bu ayrımı satın alma kararından önce kuruyor, belge eksiklerini başvuru hazırlığıyla birlikte ele alıyoruz.
Belgeyi üretici mi alıcı mı hazırlatır?
TOBB sisteminde başvuru, ürünü üreten gerçek veya tüzel kişi tarafından ilgili oda veya borsaya yapılır. Makineyi kendi işletmesinde kullanmak üzere satın alan şirketin görevi, satıcının sunduğu belgenin alacağı ürünü gerçekten kapsadığını kontrol etmektir. Bayiden satın alım yapılması durumunda üretici ile faturayı düzenleyen satıcı farklı olabilir; belge ve tedarik ilişkisi birlikte izlenmelidir.
Üreticinin bir ürününe ait belge, kataloğundaki bütün makinelerin belgeli olduğu sonucunu doğurmaz. Satın alma dosyasında ürün adı, teknik özellikler, üretici ve teklif edilen model arasında açıklanabilir bir bağ bulunmalıdır. TOBB'un güncel belgelendirme usul ve esasları, üretici başvurusunu ve üretici dışındaki isteklilerin belge kullanımını ayrı düzenler.
Türkiye'den alınan her makine yerli malı sayılır mı?
Türkiye'de yerleşik bir satıcının Türk lirasıyla fatura düzenlemesi, ürünün yerli malı olduğunu tek başına göstermez. Satıcı ithal makineyi de yurt içinde satabilir. Benzer biçimde Türk markası taşımak, tüm üretim girdilerinin Türkiye kaynaklı olduğunu kanıtlamaz.
Sanayi ürünlerinde üretimin niteliği, sanayi sicil ve kapasite kayıtları ile yerli katkı koşulları birlikte değerlendirilir. Genel kuraldaki en az yüzde 51 yerli katkı şartı, ürünün bütün parçalarının yerli olması demek değildir. Ayrıca yalnızca bu eşiğe ulaşıldığını söylemek diğer belgelendirme şartlarını ortadan kaldırmaz. BTSO'nun yerli malı belgesi açıklaması, üretici olma, üretim kayıtları ve belge geçerliliğini birlikte ele alır.
Alıcı açısından pratik soru şudur: “Bu teklifin hangi satırı, hangi geçerli belgeyle eşleşiyor?” Üreticinin yerlilik hesabını yeniden yapmak yerine doğrulanabilir belgeyi ve satın alınacak ürünün kapsamını istemek doğru başlangıçtır.
Yerli malı belgesi makine desteğini otomatik artırır mı?
Hayır. Yerli malı belgesi makine desteği bakımından ancak ilgili düzenlemenin ona bağladığı sonucu doğurur. Bir programdaki avantajı bütün KOSGEB, yatırım teşvik veya kırsal kalkınma başvurularına taşımayın. İlave destek, uygun gider kabulü ve kamu ihalesindeki fiyat avantajı farklı uygulamalardır.
9903 sayılı yatırım teşvik Kararı, yatırımın uygun görülmesini ve teşvik belgesi düzenlenmesini arar. Makine desteğini belirli program ve koşullarda düzenler; KDV istisnasını ise belge kapsamındaki teslim ve işlemlerle ilişkilendirir. Dolayısıyla üreticinin yerli malı belgesi, yatırımcının teşvik belgesinin veya onaylı makine listesinin yerine geçmez.
Yerli üretim belgesi destek araştırmasında önce programın güncel uygulama metnini açın. Belgeli ürün şart mı, avantaj mı sağlıyor, yoksa aranan başka bir kayıt mı var? Sonra teklifin bu hükme uyup uymadığını değerlendirin. Genel satın alma akışı için makine alımında yatırım teşvik belgesi rehberimizi kullanabilirsiniz.
Yerli malı belgesi ile menşe farkı nedir?
Menşe, eşyanın ekonomik milliyetiyle ilgilidir. Gümrük vergileri, ticaret politikası önlemleri ve tercihli ticaret kuralları bakımından kullanılır. Ticaret Bakanlığının menşe bilgilendirmesi, tercihli ve tercihli olmayan menşe kurallarını bu bağlamda açıklar.
Yerli malı belgesi ile menşe farkı, yalnızca belgelerin adında değildir: amaçları ve değerlendirme kuralları farklıdır. İhracatta kullanılan bir menşe ispat belgesini, destek programının açıkça istediği yerli malı belgesinin yerine kendiliğinden koyamazsınız. “Türkiye menşeli” açıklaması bulunan bir evrak sunulduğunda, başvurudaki belge şartının gerçekten karşılanıp karşılanmadığını ayrıca kontrol edin.
Satın alma öncesinde altı kontrol yapın
- Ürünü eşleştirin: Teklifteki model, kapasite ve teknik özellikleri belgedeki ürün kapsamıyla karşılaştırın.
- Tarafları izleyin: Üretici, bayi ve faturayı kesecek şirketin rollerini açıklayan belgeleri alın.
- Geçerliliği kontrol edin: Belge numarasını, düzenleyen kuruluşu, tarihleri ve doğrulanabilir elektronik kaydı inceleyin.
- Program hükmünü bulun: Yerlilik şartını veya avantajını düzenleyen maddeyi başvuru kontrol dosyanıza ekleyin.
- Listeyi karşılaştırın: Destek başvurusu, onaylı gider listesi ve satın alınacak ekipmanın birbiriyle uyumunu sağlayın.
- Değişikliği kaydedin: Model, üretici veya teknik kapsam değiştiğinde eski belgeyi otomatik kullanmak yerine yeniden değerlendirin.
Bu liste, belgeyi yalnızca başvuru ekine koymak için değildir. Sipariş verildikten sonra ortaya çıkan model uyuşmazlığı, teklifin ve destek dosyasının birlikte yeniden ele alınmasını gerektirebilir. Kontrolü satın alma onayına bağlamak, eksikliği ödeme aşamasında fark etmekten daha yönetilebilir bir süreç oluşturur.
Temsili örnek: Aynı markanın iki farklı modeli
Bir ambalaj işletmesinin iki dolum makinesi arasında seçim yaptığını düşünün. Üretici, birinci modele ait yerli malı belgesini gönderiyor; işletme ise daha yüksek kapasiteli ikinci modeli satın almak istiyor. Marka ve üretici aynı olsa da sunulan belge ikinci modeli açıkça kapsamıyor.
Bu temsili durumda belgenin fiyat teklifine eklenmesi yeterli kabul edilmemelidir. Üreticiden ürün kapsamını açıklayan doğrulanabilir bilgi istenir, gerekirse düzenleyen kuruluşla kapsam netleştirilir. Ardından seçilen programın teknik şartları ve makine listesi kontrol edilir. Buradan destek onayı veya ret sonucu çıkarılmaz; önce belirsizlik giderilir. Örnekteki işletme gerçek bir müşteri sonucu değildir.
HibeRaporu dosyanızda neyi birlikte kontrol eder?
HibeRaporu, tedarikçiden alınan belgeyi şirketinizin yatırım planı ve hedef programıyla birlikte değerlendirir. Teklif, ürün kapsamı ve başvuru ekleri arasındaki eksikleri belirler; dosya hazırlığını, revizyonları ve başvuru takibini ekibimizle yürütürüz. Yerli malı belgesini düzenleyen veya destek kararını veren kurumun yerine geçmeyiz.
Satın alma ve destek dosyanızı HibeRaporu ile birlikte hazırlamak için tekliflerinizi ve mevcut belgelerinizi değerlendirmeye alın. Amaç, yalnızca belgeli bir ürün seçmek değil, alım kararını seçtiğiniz programın gerçek koşullarıyla uyumlu kurmaktır.