Bölgesel yatırım teşvikleri araştırılırken yatırımın yapılacağı il kadar üretilecek ürün, faaliyet konusu, kapasite ve yatırım bütçesi de değerlendirilmelidir. Aynı şehirdeki iki proje farklı koşullara tabi olabilir. Bu nedenle önce yatırımınızı teknik olarak tanımlayın, sonra yer alternatiflerini uygulanabilecek destekler ve işletme ihtiyaçlarıyla birlikte karşılaştırın.
Bir şehirde daha fazla avantaj görüldüğünde hemen adres kararı vermek yerine, bu avantajın hangi gideri ve hangi dönemi etkilediğini belirleyin. Satışa geçişi geciktiren altyapı eksikliği veya yüksek taşıma maliyeti, kâğıt üzerinde güçlü görünen seçeneği işletmeniz için daha zor hâle getirebilir. Teşvik hesabını yatırımın gerçek çalışma planından ayrı hazırlamayın.
Yatırım teşvik bölgeleri neyi gösterir?
9903 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar, illeri Ek-2’de altı bölgeye ayırır. Bölge bilgisi önemlidir; ancak proje uygunluğunu ve bütün destek unsurlarını tek başına belirlemez. Güncel il, ilçe ve yatırım konusu hükümlerini birlikte kontrol edin.
Hazırlıkta şirket merkezinizle yatırımın fiilen yapılacağı tesisi ayırın. Dosyanızda açık adres, varsa OSB veya endüstri bölgesi bilgisi ve parsel durumunu görünür tutun. Farklı adresleri aynı yer gibi gösteren teklif, kira belgesi veya teknik açıklamaları gönderimden önce düzeltin. Ekip içindeki herkes aynı yatırım yerini esas almalıdır.
HibeRaporu’nda şirket belgelerinizi ve yatırım planınızı birlikte inceliyoruz. Yer ve faaliyet bilgilerini destek koşullarıyla karşılaştırıyor, eksiklerin tamamlanmasını ve başvuru dosyasının hazırlanmasını planlıyoruz. Genel süreci yatırım teşvik belgesi rehberimizden takip edebilirsiniz.
Sektörel yatırım teşvikleri için hangi faaliyet esas alınır?
Karar, Sektörel Teşvik Sistemi içinde öncelikli ve hedef yatırımları ayrı düzenler. Öncelikli yatırım teşvikleri için ilgili yatırım tanımını; hedef yatırımlarda ise Ek-3 kapsamını ve özel koşulları inceleyin. Bir faaliyet adını görmek, projeyi bütün ayrıntılarıyla kapsadığı anlamına gelmez.
Yatırım konusuna göre teşvik araştırmasında yalnızca şirketinizin genel faaliyet açıklamasını kullanmayın. Yeni tesiste hangi ürünün üretileceğini, üretimin temel aşamalarını ve planlanan kapasiteyi yazın. Faaliyet koduyla teknik proje arasında fark varsa açıklığa kavuşturun. Aynı sektörde çalışan başka şirketin belgesini kendi yatırımınızın sonucu gibi kabul etmeyin.
Örneğin mevcut ürünün kapasitesini artırmakla farklı bir ürüne geçmek aynı teknik ihtiyaç değildir. 2025/1 sayılı Uygulama Tebliği, komple yeni yatırım, tevsi, modernizasyon ve ürün çeşitlendirme gibi yatırım cinslerini ayrı tanımlar. Projenizi gerçek kapsamına uygun açıklayın; daha avantajlı göründüğü için başka bir yatırım türünün adını kullanmayın.
Yatırım teşvik asgari yatırım tutarı nasıl kontrol edilir?
Asgari tutarı araştırırken yatırımın tabi olduğu koşulu ve başvuru dönemini birlikte kaydedin. Karardaki Türk lirası tutarları yıllık güncellemeye tabidir. Eski bir tabloda gördüğünüz rakamı, bugün yapacağınız başvuruya doğrudan taşımayın.
Bütçeyi karşılaştırırken yalnız makine tekliflerinin toplamına bakmayın. Arazi, bina, ekipman ve diğer harcamaların proje içindeki karşılığını ayırın. Hangi giderin teşvik kapsamında kabul edilebileceğini ayrıca inceleyin. Şirketinizin bütün harcamalarını yatırım tutarı gibi toplamak, gerçek uygunluk durumunu gizleyebilir.
Aynı şekilde, tahmini vergi avantajını ilk gün kullanabileceğiniz nakit saymayın. Önce yapılacak ödemeleri ve beklenen tahsilatları gösteren bir takvim hazırlayın. Bütçe ve nakit akışı rehberimiz yer alternatiflerinin finansman ihtiyacını aynı yöntemle karşılaştırmanıza yardımcı olur.
Organize sanayi bölgesi teşvikleri nasıl değerlendirilir?
Kararın 22. maddesindeki OSB, endüstri bölgesi ve belirli ilçe koşullarına bağlı alt bölge uygulaması sigorta primi işveren hissesi desteğiyle ilgilidir. Bu düzenlemeyi yatırımın bütün destek oranlarını otomatik değiştiren genel bir kural gibi kullanmayın.
OSB seçeneğini incelerken destek avantajının yanında parselin hazır olup olmadığını, elektrik gücünü, su ihtiyacını ve atık yönetimini sorun. Üretime başlama tarihini etkileyebilecek bağlantı veya inşaat işlerini ayrı yazın. Arazi için verilen genel tanıtım bilgisini, sizin parselinizde bütün altyapının kullanılabilir olduğuna dair teyit saymayın.
Fiyat karşılaştırmasında başlangıçta ödenecek bedelleri, düzenli işletme giderlerini ve tamamlanması gereken yatırımları ayrı gösterin. Aynı kapasitedeki tesis varsayımını kullanın. Bir seçenekte hazır bina, diğerinde boş parsel bulunuyorsa yalnız arazi tutarlarını yan yana koymak yeterli karşılaştırma sağlamaz.
Yatırım yeri tahsisi otomatik bir sonuç mudur?
Yatırım yeri tahsisini kesinleşmiş bir arazi teslimi gibi bütçeye yazmayın. Uygulama Tebliğinin 19. maddesi, ilgili belgeler ve diğer koşullar çerçevesindeki ön değerlendirme görüşünü ve tahsis işlemlerinde ilgili mevzuatın esas olduğunu açıklar. Teşvik başvurusu ile taşınmazın kullanılabilmesine ilişkin süreci ayrı takip edin.
İlgili birimden yatırımınız için izlenecek yolu, mevcut yer seçeneklerini ve istenecek belgeleri öğrenin. Parselin kullanım amacı, imar durumu ve gerekli izinlerle üretim planınızın uyumunu kontrol edin. Tahsis beklentisi devam ederken, alternatif yerin maliyetini ve takvime etkisini de dosyada görünür tutun.
İki yatırım yerini karşılaştırmak için hazırlık listesi
Aşağıdaki liste şirket içi karar hazırlığı içindir; kurumun uygunluk değerlendirmesinin yerine geçmez:
- Ürün ve yıllık kapasite varsayımını her iki alternatif için aynı yazın.
- İl, ilçe, parsel ve OSB durumunu ayrı kaydedin.
- Program kapsamını ve özel sektör koşullarını dayanaklarıyla not edin.
- Arazi, bina, altyapı ve makine ihtiyacını ayrı bütçeleyin.
- Tedarikçiye, müşteriye ve çalışanlara erişimi karşılaştırın.
- İzinlerin, inşaatın ve bağlantı işlemlerinin hazırlık durumunu gösterin.
- Her desteğin etkisini gerçekleşeceği dönemde nakit planına işleyin.
- Belirsiz kalan her konu için sorumlu kişi ve doğrulama adımı belirleyin.
Temsili olarak, iki farklı ilde gıda işleme tesisi kurmayı değerlendiren bir işletmeyi düşünün. Bir yerde hazır bina bulunurken diğer yerde altyapı yatırımı gerekiyor olabilir. İkinci yerin teşvik avantajı daha yüksek görünse de üretime geçiş süresi ve ek finansman ihtiyacı birlikte hesaplanmalıdır. Bu örnek herhangi bir ilin destekleneceği veya daha kârlı olacağı iddiası değildir.
Yer kararı değişirse dosyayı yeniden değerlendirin
Belge alındıktan sonra başka yere taşınmayı yalnızca adres düzeltmesi olarak görmeyin. Karar, yatırım yeri değişikliğini proje bazında değerlendirmeye bağlar. Teknik planın, izinlerin ve destek hesabının değişip değişmediğini işlemden önce inceleyin. Eski yere göre hazırlanan belgeyi yeni adreste aynı koşullarla kullanacağınızı varsaymayın.
HibeRaporu ekibi yer ve sektör uygunluğu, dosya hazırlığı ve süreç takibinde yanınızda olur. Belgeleri karşılaştırır, eksiklerin tamamlanmasını ve başvuru veya revizyon hazırlığını birlikte yürütürüz. Nihai teşvik kapsamı ilgili kurumun değerlendirmesiyle belirlenir; hazırlık çalışması destek kararı garantisi oluşturmaz.