Şahıs şirketi devlet destekleri araştırmasında tek bir genel uygunluk cevabı yoktur. Bazı programlar gerçek kişi işletmelerini de kapsarken bazıları yalnızca sermaye şirketlerine başvuru hakkı tanır. Limited veya anonim şirket kurmuş olmak da tek başına destek kazanma hakkı sağlamaz. Şirket türünü; programın başvuru sahibi tanımı, işletme ölçeği, faaliyet alanı ve proje koşullarıyla birlikte değerlendirmelisiniz.
Önce başvuru sahibini doğru tanımlayın
Bu rehberde günlük kullanımda şahıs şirketi denilen yapı için gerçek kişi işletmesini kastediyoruz. Hukuki metinlerdeki şahıs şirketi ifadesiyle bu kullanım her zaman aynı değildir. Türk Ticaret Kanununun 124. maddesi kollektif ve komandit şirketleri şahıs; anonim ve limited şirketleri ise sermaye şirketleri arasında sayar. Ticaret şirketlerinin tüzel kişiliği bulunur. Bakanlığın yayımladığı kanun metnindeki bu ayrım, destek metnini okurken önemlidir.
Dolayısıyla başvuruda yalnızca işyerinizin marka adını kullanarak karar vermeyin. Vergi mükellefi kim, ticaret sicilindeki unvan nedir, başvuruyu kim temsil ediyor ve harcamayı kim yapıyor sorularını netleştirin. Aynı kişinin sahibi olduğu iki işletme bile tek bir başvuru sahibi gibi değerlendirilmeyebilir. Belgeleri ilgili işletme bazında ayırın.
HibeRaporu’nda şirket belgelerinizi ve destek uygunluğunuzu birlikte inceliyoruz. Başvuru sahibi tanımını faaliyetinizle eşleştiriyor, eksik kayıtları ve proje dosyasına hazırlanırken tamamlanacak işleri belirliyoruz.
Şahıs şirketi KOSGEB desteği alabilir mi?
KOSGEB Girişimci Destek Programı Yönergesi, programdan yararlanacak işletmeler için Türk Ticaret Kanununda tanımlı gerçek veya tüzel kişi statüsünü esas alır. Bu nedenle gerçek kişi işletmesi olmayı, bütün KOSGEB desteklerinin dışında kalmak şeklinde yorumlamayın. Bununla birlikte her bileşenin faaliyet, kuruluş zamanı, girişimci ve başvuru koşulları ayrıca sağlanmalıdır.
Güncel yönergede şahıs işletmesinin kuruluş tarihi için vergi levhasındaki işe başlama tarihi; tüzel kişiliği olan işletmede ise ticaret siciline tescil tarihi esas alınır. Yeni kurulan şirket hibeleri araştırırken bu iki tarihi birbirine karıştırmayın. Başvuru öncesi tür değişikliği, ilgili hüküm kapsamında ilk kuruluş tarihini yeniden başlatan bir işlem sayılmaz. Dijital şirket veya teknogirişim niteliğine ilişkin özel hükümleri de genel şartlardan ayrı kontrol edin.
İş Kurma Desteği rehberimiz başlangıç hazırlığını ayrıntılandırır. Eski internet içeriklerindeki şirket türüne göre kuruluş desteği tutarlarıyla karar vermek yerine güncel yönergeyi inceleyin. Bir işletmenin hukuki türü uygun olsa bile talep edilen gider veya başvuru zamanı uygun olmayabilir.
Limited şirket teşvikleri ile anonim şirket destekleri aynı mı?
Her iki yapı da sermaye şirketi niteliğindedir; fakat bir programda ortak başvuru grubuna girmeleri bütün destek koşullarının aynı olduğu anlamına gelmez. Örneğin TÜBİTAK 1507 KOBİ Ar-Ge Başlangıç Destek Programı, Türkiye’de yerleşik ve KOBİ ölçeğindeki sermaye şirketlerine yöneliktir. Gerçek kişi işletmesi bu sermaye şirketi koşuluyla aynı kategoride değildir.
Buna karşılık bir limited şirketin yalnızca tüzel kişiliğini göstermesi yeterli olmaz. Projenin Ar-Ge içeriği, yenilikçi yönü, planı ve kuruluşun projeyi yürütmeye uygunluğu da değerlendirilir. Şirket kurmak ile nitelikli proje hazırlamak ayrı aşamalardır. Anonim şirket destekleri aramasında da aynı kontrolü uygulayın; şirket unvanını bir kabul garantisi olarak görmeyin.
İhracat desteklerinde şirket tanımı neden ayrıca okunmalı?
5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Karar, şirket tanımında Türk Ticaret Kanununun 124. maddesindeki şirketlere ve belirtilen kooperatif ile birliklere atıf yapar. Bu tanım, gerçek kişi işletmesini de kapsayan başka bir programdaki işletme tanımıyla aynı değildir. Bir kurumda uygun bulunan hukuki yapıyı bütün ihracat desteklerine doğrudan taşımayın.
Örneğin yurt dışı fuar katılımcısı tanımında ihracatçı birliğine üye şirket veya Türkiye’de yerleşik üretici/imalatçı kuruluşu gibi unsurlar bulunur. Fuara kayıt yaptırabilmek ile kamu desteğinin yararlanıcısı olmak ayrı kontrollerdir. Gerçek kişi işletmeniz varsa şirketlere yönelik desteklerden yararlanabileceğinizi peşinen varsaymadan başvuru sahibi kapsamını doğrulayın. Fuar planınızı belge hazırlığı rehberimizle birlikte değerlendirebilirsiniz.
Mikro işletme olmak şirket türü müdür?
Şirketin hukuki türü ile işletme sınıfı ayrı kontrol başlıklarıdır. Mikro işletme destekleri araştırırken şahıs işletmesi, limited şirket ve mikro ölçek ifadelerini birbirinin yerine kullanmayın. Sınıfınızı güncel işletme kayıtları ve ilgili programın kabul ettiği beyan üzerinden kontrol edin.
Bu ayrımın somut örneği KOSGEB Kapasite Geliştirme Destek Programıdır. Güncel başvuru koşulları gerçek veya tüzel kişi statüsüne izin verirken işletme sınıfının küçük veya orta büyüklükte olmasını ister. Dolayısıyla şirket türünüz uygun görünse bile mikro ölçekte olmanız bu programın ölçek koşulunu sağlamaz. Faaliyet alanı ve diğer koşullar da ayrıca incelenir.
Şirket türüne göre hibe uygunluğu kontrol listesi
Aday programları aşağıdaki sırayla incelemek, yanlış başvuru yoluna girmeyi önler:
- Yararlanıcı tanımında gerçek kişi işletmesi, sermaye şirketi veya başka bir yapı mı isteniyor?
- Kuruluş ve işe başlama tarihleri hangi belgeye göre hesaplanıyor?
- İşletme sınıfı, faaliyet kodu ve yatırım yeri program kapsamına giriyor mu?
- Ortaklık payları ve temsil yetkisi güncel kayıtlarla doğrulanabiliyor mu?
- Yeni girişimci koşulu mu, geçmiş faaliyet veya büyüme verisi mi aranıyor?
- Talep edilen giderin sözleşmesi, faturası ve ödemesi doğru başvuru sahibine mi ait?
- Destek geri ödemesiz mi, geri ödemeli mi, yoksa finansman maliyetine katkı mı sağlıyor?
Bu liste ön araştırma içindir; seçilen kurumun zorunlu evrak listesinin yerine geçmez. Mevcut işletme destekleri ile kuruluş aşamasındaki programları ayrı dosyalayın. Daha önceki mükellefiyet veya ortaklık bilgilerini de yalnızca yeni şirketin belgesiyle kapatmayın.
Destek için şirket türünü değiştirmeli misiniz?
Temsili olarak, gerçek kişi işletmesiyle üretim yapan bir girişimcinin Ar-Ge projesi ve fuar katılımı planladığını düşünün. İki ihtiyaç için de önce hedef programın başvuru sahibi koşulu okunmalıdır. Ardından teknik proje, finansman ve zamanlama değerlendirilir. Tür değişikliğini tek başına destek alınmasını sağlayan bir çözüm gibi ele almak, eksik kalan proje koşullarını gizleyebilir.
Şirket yapısına ilişkin kararınızı mali müşaviriniz ve gerektiğinde hukuk uzmanınızla değerlendirin. HibeRaporu ekibi program araştırması, belge kontrolü ve başvuru hazırlığında yanınızda olur; eksiklerin tamamlanmasını, dosyanın hazırlanmasını ve sonuç takibini birlikte yürütür. Amacımız işletmenizin gerçek durumuna uygun bir başvuru hazırlamaktır; destek kararı ilgili kurumun değerlendirmesine bağlıdır.