Bir şirket üretim hattını büyütmek, kendi elektrik ihtiyacını karşılamak veya yeni bir tesise geçmek isteyebilir. Yatırımın şirket açısından önemli olmasıyla mevzuatta öncelikli yatırım konusu olarak sayılması farklı değerlendirmelerdir. Dosyanın başlangıcında işletmenin ne yapacağı, yatırımı nerede yapacağı ve bunu hangi kayıtlarla açıklayabileceği netleşmelidir.
Hibe Raporu ile öncelikli yatırım konuları araştırmasına hazırlanırken yalnız sektör adı ve bütçe toplamıyla ilerlemeyin. Yapılacak iş, yatırım yeri, teknik kapasite ve seçilen mevzuat dayanağı aynı çalışma sayfasında görülebilmelidir. Böylece makine teklifi değiştiğinde hangi uygunluk sorusunun yeniden açılacağı anlaşılır.
Yatırımı ortaya çıkacak faaliyet üzerinden tarif edin
“Enerji yatırımı” veya “gıda yatırımı” gibi ifadeler çok geniştir. Mevcut tesiste hangi işin değişeceğini, alınacak ekipmanın işlevini ve yatırım sonunda oluşacak kapasiteyi belirtin. Faaliyet kodu, ürün ve teknik proje birbirini açıklamalıdır. Şirketin mevcut faaliyet koduyla yeni yatırımın gerçek konusu farklıysa bu farkı kaydedin.
Örneğin bir gıda işletmesi paketleme hattı alırken aynı dönemde tesis çatısında elektrik üretimi planlayabilir. Her iki harcama da işletmenin büyümesine hizmet edebilir. Yine de yatırım konusu, teknik belge ve program koşulları bakımından ayrı değerlendirme gerekebilir. Öncelikli yatırım konuları incelenirken bütün harcamaları tek bir sektör adı altında toplamaktan kaçının.
Karar maddesini ve güncel belge sürümünü kaydedin
9903 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar, öncelikli yatırımlar için yatırım konularını düzenler. İlgili maddenin güncel metninde yatırım türüne özgü şartları ve istisnaları okuyun. Tanıtım sunumu ilk araştırmayı kolaylaştırabilir. Başvuru değerlendirmesinde güncel karar, uygulama tebliği ve somut yatırım bilgisi önemlidir.
9903 yatırım teşvik belgesi araştırması için karar maddesini, varsa bent numarasını ve kullanılan belgenin tarihini yazın. Öncelikli ürün listesi, hedef yatırımlar teşvik listesi ve öncelikli yatırım konuları aynı terim olarak kullanılmamalıdır. Yatırımın hangi mekanizma kapsamında değerlendirildiği, ilgili güncel kaynakla açıklanmalıdır.
| İnceleme alanı | Dosyada bulunacak bilgi | Teyit sorusu |
|---|---|---|
| Yatırım konusu | Ürün, işlem ve teknik çıktı | Hangi karar maddesine karşılık geliyor? |
| Yer | Tesis adresi ve kullanım hakkı | Yere bağlı özel koşul var mı? |
| Kapasite | Mevcut ve planlanan üretim | Değişiklik nasıl ölçülüyor? |
| İzin veya kayıt | Yetkili kurum belgesi | Faaliyet ve proje bilgisi uyumlu mu? |
| Harcama | Makine, yapı ve diğer kalemler | Her kalem hangi yatırım işine ait? |
Teknik koşulu genel sektör tanımından çıkarmayın
Çatı GES öz tüketim şartları inceleniyorsa tüketim tesisi, elektrik üretim planı ve bağlantı bilgileri birlikte değerlendirilir. Yalnız panel gücü ve teklif bedeli üzerinden öncelikli yatırım uygunluğu sonucu çıkarılmamalıdır. Enerji projesine ilişkin teknik ve idari şartlar yetkili uzmanlar ve güncel mevzuatla doğrulanmalıdır.
Maden arama teşvikleri araştırılırken de ruhsatlı saha, ilgili hak ve planlanan çalışma kapsamı önem taşır. Arama ve işletme aşamalarında aynı belge veya koşulun geçerli olduğunu varsaymayın. Öncelikli yatırım konuları için ilgili maddede sayılan şartları somut yatırımın dayanaklarıyla ilişkilendirin.
Öncelikli yatırım ile proje bazlı program araştırmasını ayırın
Stratejik hamle programı, kendi değerlendirme yapısı ve ilgili yatırım konuları üzerinden incelenir. Bir yatırımın yüksek maliyetli olması veya yeni teknoloji kullanması başvuru sonucunu tek başına belirlemez. Şirketin araştırdığı farklı programlar için başvuru koşulu, değerlendirme ve belge sürecini ayrı kaydedin.
Yatırım taahhütlü avans kredisi gibi bir finansman ürünü de araştırılıyorsa yatırım teşvikiyle kredi değerlendirmesini aynı adım kabul etmeyin. Kredi amacı, geri ödeme ve finans kuruluşunun istediği bilgiler ayrıca hazırlanır. Finansman takvimi, yatırımın gerçek harcama tarihlerini karşılamalıdır.
Yatırım uygunluğu ile her destek unsurunun koşulunu birlikte kontrol edin
Bir yatırım konusunun ilgili sistemde incelenebilir olması, bütün destek unsurlarının aynı biçimde uygulanacağı anlamına gelmez. Teşvik belgeli makine KDV istisnası veya yatırım teşvik belgesi SGK desteği araştırmasında her bir işlemin belge, dönem ve uygulama koşulları ayrıca ele alınmalıdır.
İç nakit tablosunda henüz doğrulanmamış vergi avantajını kesin tasarruf olarak yazmayın. Teknik teklif, teslim tarihi ve proje kapsamı değiştiğinde hangi desteğin etkilendiğini kontrol edin. Devlet destekleri raporu hazırlığında kullanılan eski varsayımları tarihli biçimde saklamak, yeni hesapla farkın açıklanmasını kolaylaştırır.
Hibe Raporu ile yatırım konusunu somut kayıtlarla açıklayın
NACE kodu destek sorgulama için faaliyet ve ürün bilgilerinizi, devlet destekleri uygunluk analizi için de kapasite ve yatırım yerini HibeRaporu panelinde tanımlayın. Program ve resmî kaynak seçeneklerini Hibe Raporu teşvik kataloğunda inceleyebilirsiniz.
Destek başvuru dosyası hazırlama görüşmesine güncel teknik teklif, yer bilgisi ve varsa izin kayıtlarıyla gelin. Öncelikli yatırım konuları araştırmasında hangi hükmün hangi belgeye dayandığı, başvuru öncesi çalışma dosyasında gösterilebilir.
Kaynaklar ve güncellik
Kaynaklar 11 Kasım 2026 tarihinde kontrol edildi. Aşağıdaki bağlantılardan güncel metni ve eklerini inceleyin. Sayısal örnekler ayrıca belirtilmedikçe tamamen varsayımsaldır.
