Teşvikli makine devir şartları, makinenin bağlı olduğu belgenin dayanağına, tamamlama durumuna ve planlanan işleme göre incelenir. Satış, aynı yatırımcının başka belgesine aktarım ve yatırımın bütünüyle devri farklı işlemlerdir. Alıcıyla anlaşmış olmak, gerekli kurum izninin veya diğer yükümlülüklerin tamamlandığını göstermez.
HibeRaporu ekibiyle satış ve devir dosyanızı değerlendirin. Belgenin güncel durumunu ve makine kayıtlarını karşılaştırıyor, eksikleri belirliyor; başvuru hazırlığı, revizyon ve sonuç takibini yürütüyoruz. İşlem öncesinde hangi kaydın hangi koşulu doğruladığını netleştirmek gerekir. Genel uygulama düzenini yatırım teşvik belgesinin uygulama ve tamamlama rehberinden inceleyebilirsiniz.
İlk kontrol: Makine hangi karara dayanan belgeye bağlı?
Belgenin numarasını, dayandığı düzenlemeyi ve kabul edilmiş son değişikliklerini bulun. Yeni tarihli bir satış planı, eski teşvik belgesini kendiliğinden yeni sisteme taşımaz. Makine birden fazla kayıtla ilişkili görünüyorsa hangi belge kapsamında temin edildiğini satın alma ve gerçekleşme belgeleriyle doğrulayın.
9903 sayılı Kararın geçici hükümleri, önceki kararlara göre düzenlenen belgelerde ilgili dayanak çerçevesinde uygulamaya devam edilmesini düzenler. Bu nedenle aşağıdaki yeni sistem açıklamalarını bütün eski belgelere doğrudan uygulamayın.
Çalışma dosyanızda ilk belgeyi, son onaylı sürümü ve devam eden talepleri ayrı saklayın. Bir e-posta açıklaması veya şirket içi notun, onaylı belgedeki bütün bilgileri değiştirdiğini varsaymayın. Satın alma sorumlusu ile mali ekibin aynı sürümü kullanması gerekir.
Yatırım teşvik makine satış izni ne zaman gündeme gelir?
9903 sayılı Kararın 26. maddesine göre tamamlama vizesi yapılmamış yatırımların sabit kıymet satışı Bakanlık iznine tabidir. Vize yapılmış olsa da tamamlama vizesi için Bakanlığa başvuru tarihinden itibaren iki yıl dolmamışsa izin gerekir. Dolayısıyla yalnız faturanın üzerinden geçen süreyi hesaplamak yeterli değildir.
Aynı madde, tamamlama vizesi yapılmış olmak koşuluyla bu başvurudan itibaren iki yılını doldurmuş sabit kıymetlerin satışını serbest bırakır; ilgili destekler geri alınmaz veya durdurulmaz. Bu koşulları belgenizde doğrulayın. Ticari ve vergisel işlemleri ise ayrıca değerlendirin; teşvik yönünden serbestlik bütün yükümlülüklerin kalkması anlamına gelmez.
İzne tabi satış talebi, yatırım bütünlüğü ve asgari yatırım tutarı gibi belge koşulları yönünden değerlendirilir. Sağlanan desteklerin geri alınması kaydıyla izin verilebileceğinden satış bedelinin tamamını koşulsuz net kaynak gibi planlamayın. Kurum kararının somut işlem üzerindeki sonucunu inceleyin.
Tamamlama vizesi başvurusuyla vizenin yapılması aynı mı?
Başvurunun kuruma iletilmesi ile tamamlama vizesinin sonuçlanması farklı aşamalardır. Satış kontrolünde hem başvuru tarihini hem vize durumunu gösteren kaydı bulun. Şirket içinde dosyanın hazırlanmış olması, resmî müracaat tarihinin oluştuğunu tek başına kanıtlamaz.
Takip kaydına belgenin durumu, tamamlama müracaatının tarih ve sayısı, vizenin sonuç bilgisi ve planlanan satış zamanı yazılabilir. Farklı tarihlerin neden farklı olduğunu açıklayın. Başvuruya eklenen evrakta düzeltme veya kurumun ek bilgi talebi varsa dosyada görünür tutun.
Tamamen temsili örnek: Bir makinenin birkaç yıldır kullanıldığını, ancak yatırımın tamamlama vizesinin henüz yapılmadığını düşünelim. İşletmenin yalnız makine yaşına bakarak satışın serbest olduğu sonucuna varması doğru olmaz. Önce belge dayanağı ve tamamlama durumu incelenir. Bu örnek gerçek müşteri sonucu veya verilmiş satış izni değildir.
Satış, belgeler arası aktarım ve yatırım devri nasıl ayrılır?
Satılacak tek ekipmanla başka yatırımcıya devredilecek üretim yatırımını aynı başvuru gibi ele almayın. Kararın 25. maddesi yatırım devrini ayrıca düzenler. İşlemin taraflarını, kapsamını ve hangi belgenin değişeceğini ilk aşamada yazılı hale getirin.
Aynı yatırımcının birden fazla belgesi bulunuyorsa makinenin başka belgeye aktarımı da otomatik değildir. Kararın 26/4. maddesinde temin tarihinin devralan belgenin süresi içinde olması ve yatırımla uyum koşulları düzenlenir. Farklı dönem mevzuatına dayanan belgeler arasındaki geçiş sınırlamalarını da ayrıca kontrol edin.
Makinenin fiziksel olarak başka tesise götürülmesini, belge kaydının tamamlanmış devri saymayın. İlgili süreç sonuçlandığında hangi belgenin ve hangi gerçekleşme kaydının güncelleneceğini belirleyin. Alıcı veya devralan tarafın ihtiyaç duyduğu belgeleri de kendi dosyanızdan ayrı listeleyin.
Teşvik belgesi makine devir dosyasında neler izlenebilir?
Aşağıdaki alanlar şirket içi hazırlık önerisidir; resmî başvuruda istenecek eklerin yerine geçmez:
- Belge bağlantısı: Belge numarası, dayanak karar, yatırım konusu ve ilgili liste kalemi.
- Makine kimliği: Teknik ad, marka-model, miktar, seri numarası ve temin belgeleri.
- Gerçekleşme kayıtları: Fatura, teslim, ithal ekipmanda ilgili gümrük kaydı ve muhasebe bağlantısı.
- Tamamlama durumu: Resmî müracaat bilgileri ve vizenin sonuç kaydı.
- İşlem kapsamı: Satış veya devir türü, taraflar ve planlanan işlem tarihi.
- Yatırım etkisi: Kalan kapasite, yatırım bütünlüğü ve ilgili belge koşulları.
- Destek durumu: Yararlanılan unsurlar, açık yükümlülükler ve kurumdan istenen açıklama.
Makinenin bir hat içinde hangi görevi gördüğünü de açıklayın. Sadece demirbaş numarasını vermek, üretime etkisini göstermeyebilir. Ekipman çıkarıldığında yatırımın nasıl devam edeceğini teknik sorumluyla değerlendirin; gerçekleşmemiş kapasiteyi mevcut kapasite gibi yazmayın.
Satışta KDV ve diğer vergi sonuçları ayrıca kontrol edilir mi?
Makine ilk alımda istisnayla temin edilmiş olabilir. Bu durum sonraki her satışın da aynı vergi uygulamasına tabi olduğunu göstermez. Satış faturası, mevcut istisna koşulları ve varsa destek geri alma işlemleri ayrı incelenmelidir. Vergisel değerlendirmeyi mali müşavirinizle somut dosya üzerinden yürütün.
GİB KDV Genel Uygulama Tebliği’nin II/B-5.5 bölümü, yatırımın öngörüldüğü şekilde gerçekleşmemesinde zamanında alınmayan verginin ceza ve gecikme faiziyle tahsilini düzenler. Bu sonucu her satışta otomatik uygulanacak işlem gibi genellemeyin; yatırımın durumu ve ilgili koşullar belirleyicidir.
Destek yönünden kurum izni almakla satışın muhasebe ve vergi kayıtlarını tamamlamayı aynı iş saymayın. İzin koşulları, fatura, teslim ve ödeme kayıtları arasında tutarlılık kurun. İşlemden sonra dosyada kalan eksikleri kimin takip edeceğini belirleyin.
Teşvikli ekipman satış işlemleri için son kontrol
İzin gereken durumda henüz değerlendirmede olan başvuruyu kabul edilmiş saymayın. Karar geldiyse yalnız sonuç ifadesini değil, koşullarını da okuyun. Satışın veya devrin hangi ekipmanı, miktarı ve tarafı kapsadığını işlem belgeleriyle eşleştirin.
HibeRaporu ile izin ve yükümlülük kontrolünü planlayın. Eksikleri tamamlamanıza, gerekçeli dosyayı hazırlamanıza ve kurum taleplerini takip etmenize yardımcı oluyoruz. Nihai satış, devir ve teşvik değerlendirmesi ilgili kuruma aittir; hazırlık hizmeti onay garantisi oluşturmaz.